Nga Eduard Alia
FORUM: Opinioni i intelektualeve shqiptare te Britanise ne lidhje me referendumin ku u vendos qe Britania ta dale nga Bashkimi Europian dhe cfare do te thote kjo per komunitetin e diaspores shqiptare ne Britani.
Rezultati i referendumit per te qendruar apo per te dale nga Bashkimi Europjan ka prodhuar nje “termet” ne planin nderkombtar me permasa te pakrahasueshme. Qartazi, vota per te dale, eshte vleresuar negativisht nga tregjet financiare te cilat kane reaguar fillimisht ne shok duke vleresuar negativisht sterlinen e vleren ekonomike te Mbreterise se Bashkuar.
Por cfare do te thote rezultati i referendumit apo fenomeni i ashtuquajtur Brexit per komunitetin e diaspores shqiptare ne Britani ngelet ende per tu pare.
Ne planin ekonomik e profesional, Brexit krijon paqartesi e pasiguri. Dhe sic dihet, tregjet financiare nuk e para-pelqejne pasigurine. Kjo pasiguri mund te perkthehet ne humbje te vendeve te punes, dicka jo e mire per komunitetin tone ketu, por kjo mundet te jete nje efekt i perkohshem deri sa te ulet pluhuri mbi rezultatin e referendumit.
Ne City e premtja e dites se rezultatit me 24 qershor ishte e zymte, ngjasonte shume me 15 shtatorin e 2008-s kur falimentoi Lehman Brothers. Neper institucionet financiare ate dite u thirren shume takime strategjike dhe “Brexit trainings”. Kjo ishte situata edhe ne fillim te kesaj jave nderkohe qe The Albanian shkonte per shtyp e pritet qe kjo te jete situata edhe per 3-4 muajt qe vijojne.
Pergjigja qe merr pergjithesisht nga institucionet kyce financiare e keshilltaret e tyre strategjike e ligjor eshte si asnjehere se nuk dihet ende se cfare do te ndodhe. Ne fakt, sistemi politik po shkundet e shkundja e sistemit mund te krijoje mundesi te reja.
Ajo cfare ngelet e qarte eshte se Londra eshte qendra me e madhe financiare boterore. Ekzistojne zhurma qe nje banke apo nje tjeter mund te tranferoje mijera vende pune ne nje shtet te BE-se si p.sh. Franca per te marre avantazh tregut te perbashket te BE-se. Per momentin ato ngelen vetem zhurma.
Cdo gje varet te guret e shahut qe luhen nga politika ne ditet ne vijim.
Vlen per tu thene qe rezultati i referendumit ngelet i vlefshem ligjshmerisht dhe edhe pse Londra mbase nuk bie dakord me te, ky eshte vullneti demokratik i shprehur nga populli britanik. Le te shpresojme qe cfaredo zgjidhje qe arrihet per sa i perket marrdhenieve te ardhshme mes Britanise e BE-se nga lideret politik te jete sa me pak traumatizuese per ekonomine britanike. Ekzistojne shume opsione reale per te tranzicionuar ne nje tjeter etape marredheniesh Britani-BE por pa humbur te mirat kryesisht ekonomike qe si Britania, si BE-ja perfitojne nga njera tjetra. Ne rast se arrihet nje zgjidhje e tille, Britania mund te jete edhe me e begate se sa e kemi njohur ne afersisht dy dekada qe shqiptaret kane levizur ketu.
Nuk ka dyshim qe Britania eshte nje demokraci e forte qe garanton te drejtat civile e ku mbizoteron sundimi i ligjit. E duke marre parasysh cilesite e traditat e jashtezakonshme te Britanise per sa i perket tregetise, nuk ka dyshim qe ky vend do te vazhdoje te zoteroje tregtine boterore, pamvaresisht se cfare nuancash marredheniet me BE-ne do te marrin ne te ardhmen. E vetmja gje per shqiptaret e Britanise eshte qe – si nje komunitet ende i ri e ne konsolidim, ngelemi pak te ndjeshem e vulnerabel ndaj nje krize te mundshme politike a ekonomike.
Ne planin personal cilido shqiptar qe ka zgjedhur te jetoje ne Britani, nuk mundemi por te shqetesohemi per shume aspekte.
Pike se pari, BE-ja perfaqeson nje drite shprese per ri-mekembjen e ekonomise shqiptare, garancine e paqes dhe nje te ardhme per shtetet ballkanike. Mbi te gjitha, pervec ShBA-ve, BE-ja ka qene katalizatori kryesor per te nxitur proceset demokratike, luften ndaj korrupsionit e krijimin e nje shteti funksional ne Shqiperi e ne Kosove. Ne qofte se BE-ja demtohet nga Brexit, atehere te gjithe shqiptaret do te kemi nje problem te madh.
Se dyti, deri me tani Britania e vecanerisht Londra, ka qene nje vend i mundesive te medha. Rrjeti i profesionisteve shqiptare ketu (UK Albanian Professionals), disa artiste e biznesmene te suksesshem jane indikatore te suksesit te jashtezakonshem te shqiptareve te Britanise. Pa dyshim jemi nje nder segmentet me te suksesshem te diaspores shqiptare neper bote, duke kontribuar pozitivisht e duke perfaqesuar denjesisht shoqerine shqiptare ne bote. Tkurrja ekonomike dhe transferimi i vendeve te neper kryeqytete te tjera te Europes mund te krijoje probleme per te ardhmen e komunitetit shqiptar ketu duke ulur mundesite e medha qe ky vend ka ofruar deri tani.
Ne te njejten kohe, komuniteti jone i diaspores ketu – si gjithe shqiptaret, eshte i regjur nga evente historike edhe me tronditese se sa dalja nga nje traktat nderkombetar apo krizat financiare boterore dhe mbase Brexit e shohim si nje pengese te vogel. Nje gje ngelet per tu thene: shqiptaret jane nje popull me nje shpirt sipermarresi dhe si te tille, kushedi, mbase shqiptaret mund te perfitojne nga evente qe shkundin sadopak sistemin te cilat pa dyshim krijojne mundesi te reja e per lojtare te tjere me dinamike. Ky duket qe eshte opinioni i rrjetit te profesioniste UKAP, nje opinion i ndare me gjere nga intelektualet shqiptare ketu.
Duke marre parasysh qe bota sot eshte e nderlidhur si asnjehere me pare ne histori, ka gjasa qe si Europa kontinentale, si Britania te ulen e ti japin udhe problemit te krijuar nga referendumi ne nje menyre te maturuar per te shmangur nje kaos ne ekonomine boterore prej te cilit askush nuk perfiton. Ne kete menyre impakti i cfaredo tranzicioni mund te minimizohet deri diku.
Ajo per te cilen eshte ende heret per te spekuluar eshte se cfare impakti ka Brexit mbi endrren e Shqiperise e Kosoves per te qene pjese e BE-se – vetem koha do ta tregoje.
