Teuta Nunaj
Mbeten edhe pak ditë nga zgjedhjet parlamentare dhe lokale në Serbi, të cilat do të zhvillohen ditën e dielë, më dt. 24 prill 2016. Konkurrenca mes partive politike e ka kaluar stadin e një gare politike, pasi e ka kthyer në një luftë të mirëfilltë pushteti, një palë lufton me të gjitha mjetet, qoftë dhe jo demokratike për të mbajtur pushtetin dhe palët e tjetra luftojnë të marrin po atë, pushtetin. Kjo gjë është bërë edhe më shumë evidente në javën e fundit të fushatës zgjedhore. Blerja dhe shitja e votave është një fenomen, që si duket po merr zgjerim edhe në troje. Grupet e popullatave të margjinalizuara janë targetuesit e parë. Ndërkohë që çelësi i problemeve të shqiptarëve vijon të mbetet zhvillimi ekonomik i tyre.
Humbja e rregullave të lojës përgjatë fushatës zgjedhore dhe jo vetëm, imponimi te votuesit dhe detyrimi që të zgjedhin përtej bindjeve të tyre politike, largon edhe më shumë klasën politike shqiptare në Serbi nga rregullat demokratike dhe njëkohësisht i distancon edhe më shumë partitë nga njëra-tjetra. Kemi trajtuar edhe më parë rëndësinë që ka për shqiptarët e Serbisë, unifikimi i forcave politike shqiptare në Luginën e Preshevës në një listë unike për zgjedhjet parlamentare. Kjo gjë nuk u realizua në këto zgjedhje dhe pak gjasa ka të bëhet edhe në të ardhmen. Gjërat janë kopsitur ndryshe. Sepse, si bazë ka shërbyer interesi vetjak i pak individëve që drejtojnë politikisht Luginën dhe jo interesi dhe mbrojtja e të drejtave të popullsisë shqiptare në Serbi.
Partitë politike me shtrirjen më të madhe në Luginë po mbajnë qëndrime zgjedhore ndryshe. Partia për Veprim Demokratik (PVD) garon për zgjedhje parlamentare, ndërsa Partia Demokratike Shqiptare (PDSH) së bashku me Partinë Demokratike (PD) i kanë bojkotuar ato. Dy qëndrime ndryshe, që i përçojnë edhe më shumë shqiptarët, duke shtyrë më shumë palët dhe duke i larguar në një masë të madhe nga ajo çka duhet të përbënte qëllim për ta: unifikimi.
A është menduar vallë për përfaqësimin në parlament të zërit të shqiptarëve të Serbisë? A është menduar që bojkoti tkurr prezencën e shqiptarëve si faktor politik në Serbi dhe sjell gjithnjë e më shumë zvogëlim dhe rënie të pozitës së tyre si etni? A është menduar edhe për të drejtat legjitime të shqiptarëve që jetojnë në qytete të tjera, si: në Suboticë, Novisad, Beograd, Nishë e deri në jug të Serbisë? A është bërë një analizë se kë favorizon ky bojkot dhe kë dëmton? Të parët që dëmtohen, sigurisht janë shqiptarët. Kush do i mbrojë të drejtat e tyre, kur radikalizmi antishqiptar që po rigjallërohet në Serbi do i sulmojë ata (shqiptarët)? Këto e të tjera pyetje flasin qartë për gjendjen e shqiptarëve në Serbi dhe për nevojën e madhe që ata kanë për bashkim.
Të krijohet përshtypja e një akordi të paravendosur në heshtje mes partive politike shqiptare për një ndarje pushteti të deritashëm, ku njëra parti, PVD ka pushtetin qendror, pasi kishte dy deputetë në parlamentin e Serbisë, që u shpërnda dhe me gjasa do të ketë përfaqësues edhe në parlamentin e ardhshëm. Ndërsa partitë e tjera, PDSH dhe PD kishte pushtetin lokal, pasi drejtuesit e dy komunave shqiptare në Bujanoc dhe Preshevë janë drejtues të këtyre partive. Zgjedhjet e rradhës janë një provë edhe nëse do të ndryshojë apo jo ky raport. Përtej fasadës llamburitëse dhe “demokratike” të fushatës, situata flet më shumë për drejtimin e fijeve nga mbrapa skene, sesa në qendër të saj, liro e shtrëngo. Rezultati i zgjedhjeve që janë në prag në Serbi do të përcjelli nëse vërtetë do të vijojë të ndiqet e njëjta strategji. Ndërsa gjendjen në Medvegjë po e kalojnë në heshtje, a thua aty nuk ka shqiptarë dhe ajo tokë nuk është shqiptare. Të jetë vallë një rastësi, një harresë e “pafajshme”, një neglizhencë paaftësie, apo një strategji e hollë për ta ndarë nga trungu i tre komunave shqiptare?
Bashkimi i forcave politike shqiptare në Serbi ishte një dështim i plotë dhe kjo jo për pamundësi, por për mungesë të plotë vullneti dhe serioziteti të partive që mbajnë peng gjendjen politike në Luginë; për angazhim të pamjaftueshëm të dy shteteve shqiptare, Shqipërisë si shteti amë dhe Kosovës, ku tre komunat Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, në referendumin e datës 1-2 marsit 1992, votuan lirisht në masën 95% për t’iu bashkuar Kosovës. Heshtja dhe mosveprimi i dy shteteve shqiptare dëmton drejtpërdrejtë shqiptarët në Serbi. Ende sot, të dy Qeveritë nuk mbajnë një qëndrim orientues për shqiptarët në Serbi, duke i lënë ata në këto prag zgjedhjesh parlamentare dhe lokale në vakum, pa busull dhe pa mbështetje morale. Por edhe media duket se e ka harruar këtë moment kaq të rëndësishëm që po kalojnë shqiptarët në Serbi, kjo shprehet me faktin se lajmet për ta janë pothuajse inekzistente.
Pak apo aspak po flitet për votën e emigrantëve shqiptarë nga Serbia. Shqiptarët në troje kanë emigruar ndër vite dhe Lugina ka gjysmën e votuesve të saj që jetojnë e punojnë në vende të tjera të botës. A do të mundin ata të ushtrojnë të drejtën e tyre për të zgjedhur drejtuesit politik dhe administrativ në Luginë? A po bëjnë përpjekje të mjaftueshme drejtuesit në pushtet në Luginë, që të mundësojnë pjesëmarrjen e tyre në votime, apo sërisht votuesit emigrantë ditën e zgjedhjeve, do të dergjen pikave të kontrollit për të hyrë në Serbi, si kanë bërë vite më parë?
Këto e të tjera probleme vijojnë të shqetësojnë popullatën shqiptare në Luginë e në Serbi, por pak kush po merret me to. Lufta e pushtetit po e zvogëlon hapësirën për luftë idealesh dhe mbrojtje interesash të shqiptarëve, gjë e cila po pengon punën e një pakicë elementësh përparimtarë që po punojnë dhe po përpiqen për të mirën e Luginës dhe të shqiptarëve në tërësi në Serbi.
