“Alternativa sekrete (dhe më e lirë) për Greqinë dhe Italinë. Pas dekadash i konsideruar si njw vend i paprekur ky vend mesdhetar ka ndërruar komunizmin me pushimet në plazh me një të ardhme premtuese” kwshtu e nis shkrimin e tij gazetari Chris Leadbeater, për rubrikën e udhëtimeve të prestigjiozes britanike “The Telegraph”.
Shkrimi i plotë:
Bëni një shëtitje nëpër Hotel Liro në Shqipëri në një mëngjes me diell – duke kaluar ku shërbehet mëngjesi, më pas duke shkelur në shkallët, të cilat ngjiten me këmbëngulje pas faqes së shkëmbit, deri në det – dhe do do ta gjeni veten të mrekulluar përsëri, në mrekullinë e pamjes.
Nuk do të jetë vetëm pishina e zhytjes, me emrin e resortit të shkruar në fund me pllaka të verdha të rregullta; as zhurma e pushuesve të tjerë që spërkasin në cekëta pranë. Do të jetë sipërfaqja e butë e ujit përtej dhe mënyra se si Gadishulli i Karaburunit tërhiqet fort përgjatë distancës së mesme, duke krijuar ne gjirin e Vlorës në formë U-je ndërsa ndërpret horizontin, një vijë me gjelbërim kodrinor kundër blusë së valëve. Pasi të keni përvetësuar të gjitha këto, atëherë mund të mrekulloheni më tej që ka kaq pak të ftuar britanikë që admirojnë skenën me ju.
Sigurisht, mund të ketë disa: endacakë të guximshëm në në sekret. Dhe ndoshta, në muajt e ardhshëm, do të ketë më shumë prej tyre. Sigurisht, vendi që ofron këtë mjedis të bukur, pak poshtë qytetit bregdetar të Vlorës, po hyn në heshtje në bisedat e pushimeve.
Për një kohë të gjatë, një vend i harruar i Mesdheut, Shqipëria po sheh një rritje të interesit nga vizitorët e mundshëm që duan diçka “të re” pas dy vitesh ndërprerje te udhëtimeve, ose që dëshirojnë një alternativë me vlerë të madhe ndaj atyre si Greqia dhe Italia aktualisht të penguara nga pandemia por që nuk duan të fluturojnë shumë larg pasi pasiguria pandemike vazhdon. E vendosur në hartën e Ballkanit direkt poshtë Malit të Zi dhe Kroacisë, Shqipëria i përshtatet kësaj etikete. Që nga fillimi i vitit, Skyscanner ka vërejtur një rritje prej 48 për qind në prenotimet për fluturimet nga Britania e Madhe në kryeqytetin Tiranë, krahasuar me vitin 2019. Ky sekret po zbulohet.
Është e lehtë për të kuptuar se pse ky mund të jetë rasti në Hotel Liro, i cili ndodhet pak jashtë qytetit bregdetar të Vlorës, afërsisht në pikën ku bashkohen detet Adriatik dhe Jon. Ky është vetëm një pjesë e bukur e vijës bregdetare shqiptare që shtrihet në 296 milje dhe merr formë edhe më të lavdishme më në jug. Saranda është lloji i qytetit piktoresk që prisni të gjeni në anën tjetër të kufirit të afërt me Greqinë, ndërsa fshati i mrekullueshëm i Ksamilit nënvizon afërsinë e vendit fqinj, hotelet e tij në plazh që shikojnë Korfuzin, i cili vezullon pesë milje në perëndim. Megjithatë, bukuria e të dyjave eklipset nga Qafa e Llogarasë, e cila të çon nëpër malet Cerauniane, duke u zhytur fort lart e poshtë rreth 25 milje në jug të Vlorës, rruga zig-zag që ofron pamje epike të Jonit dhe rërës e Plazhi Palasës shumë më poshtë.
Është gjithashtu e lehtë të kuptohet pse Shqipëria nuk ka një profil shumë më të lartë. Imazhi i saj është ende i përcaktuar kryesisht nga shekulli i tij i trazuar i 20-të. Ishte dominoja e fundit e Bllokut Lindor që ra në Evropën Qendrore, duke hequr dorë nga komunizmi si kredo e tij politike në vitin 1992, pasi kishte duruar udhëheqjen e diktatorit Enver Hoxha nga viti 1946 deri në vdekjen e tij në 1985. Perceptimi i përgjithshëm e sheh Shqipërinë si një vend i zhytur në një të djeshme të papëlqyeshme; e përkulur nga historia e saj dhe e vështirë për t’u arritur edhe nëse keni oreks për ta bërë këtë.
Kjo e fundit, të paktën, nuk është më një faktor. Aty ku, deri në vitin 2017, e vetmja mundësi e drejtpërdrejtë për udhëtarët në Mbretërinë e Bashkuar ishte shërbimi i British Airways nga Heathrow në Tiranë, katër vitet e fundit kanë lindur një varg alternativash. Transportuesi kombëtar Air Albania nisi një linjë Tiranë-Stansted në vitin 2020, dy vjet pasi rivali i saj me kosto të ulët Albawings kishte hapur një shteg identik. Wizz Air filloi operimet nga Luton në Tiranë në vitin 2018 dhe easyJet nuk ishte i përgatitur për të lejuar që pandemia ta pengonte atë të zbulonte një lidhje Gatwick-Tiranë në korrik 2020.
Duhet pranuar, kjo nuk e ka zgjidhur çështjen që mund të fluturosh vërtet vetëm drejt kryeqytetit, një qytet që – as në zemër të Shqipërisë, as në bregdet – është më shumë se paksa i papërshtatshëm për turistët që ëndërrojnë plazhe, veçanërisht ata në jug. Por edhe këtu gjërat po ndryshojnë. Aeroporti Ndërkombëtar i Kukësit u hap prillin e kaluar, i paguar nga investime të konsiderueshme nga Emiratet e Bashkuara Arabe. Nga lindja, afër kufirit me Kosovën, ajo ende ofron shumë pak fluturime dhe asnjëra prej tyre nuk është e dobishme për kërkuesit e diellit. Aeroporti i Vlorës – në ndërtim e sipër nga një konsorcium turko-kosovar që nga marsi i kaluar – do të jetë ndryshe. Ai pritet të përfundojë vitin e ardhshëm dhe (duke parë një projekt rival në Sarandë, i cili u ndërpre në tetor) do të bëhet pika kryesore e mbërritjes në gjysmën e poshtme të vendit.
Ky zhvillim është i diskutueshëm. Pista do të gërmohet në deltën Vjose-Narta, një zonë e mbrojtur e pasur me zogj, ku Laguna e Nartës puth Adriatikun. Fakti që shqetësimet e dukshme mjedisore në lidhje me ndikimin e aeroportit janë anashkaluar, tregon shumë për vendosmërinë e Shqipërisë për të fituar para nga jugu i saj më pak i parë. Strategjia e saj Kombëtare për Zhvillimin e Qëndrueshëm të Turizmit, e publikuar në vitin 2019, e shpreh këtë qëllim me shkrim. “Nuk ka dyshim se turizmi po bëhet kryefjala e zhvillimit kombëtar, social dhe ekonomik të vendit tonë”, thuhet në fjalën hyrëse të ministrit të Turizmit dhe Mjedisit, Blendi Klosi. Flitet me guxim për një rritje prej 26 përqind të PBB-së; ose hapjen e gjerë të vendeve të punës; dhe të “një vizioni të qartë për ta kthyer Shqipërinë në një destinacion me vlerë të njohur”.
Kjo ambicie ende nuk është përkthyer në tregun britanik të paketave. Asnjë nga gjigantët e dukshëm të fluturimit dhe fluturimit – Tui, Thomas Cook, Jet2, On The Beach – nuk shesin ende pushime në bregdet në Shqipëri. Arratisje të tilla janë të mundshme (shih më poshtë), por, për momentin, mbeten relativisht të veçanta.
Ka një arsye të mirë për këtë. Ndërsa mund të gjeni vendstrehime në butikë dhe prona luksoze (Hotel Liro është një shembull kryesor), pjesa më e madhe e portofolit aktual të akomodimit në plazh në Shqipëri nuk ka standardet më të larta. Durrësi është çështja në mikrokozmos. Qyteti i dytë, 25 milje në perëndim të Tiranës, ka falangën kryesore të resorteve buzë detit. Por shumica e tyre janë relike të viteve 1990, të hedhura në fillimet e para të epokës postkomuniste. Në pjesën më të madhe, ato janë mjaft komode, dhe plazhi para tyre është i gjerë dhe i butë. Por nëse Shqipëria dëshiron të konkurrojë me Greqinë dhe Kroacinë, do të duhet të bëjë më mirë.
Sigurisht, shumë prej turistëve (britanikë apo të tjerë) që kanë zbuluar tashmë vendin, nuk i trajtojnë banjat e diellit si prioritet. Ata janë udhëtarë me mendje kulturore, të intriguar nga një histori që i përket gati 3000 vjetësh. Periudha osmane e Shqipërisë është veçanërisht e habitshme: në Berat, pothuajse në zemër të kombit, ku shtëpitë dhe xhamitë e shekullit të 18-të balancohen në një kodër të thepisur mbi lumin Osum, deri në Gjirokastrën jugore, e cila luan një kartë të ngjashme të Trashëgimisë Botërore, në Gjere malet.
Pastaj janë perandoritë e mëparshme. Shqipëria ra nën ndikimin si të Romës së lashtë ashtu edhe të Greqisë. Butrinti jugor (ish-Butrotumi) dhe Apollonia (afër Fierit perëndimor) tregojnë këtë përrallë të vjetër në tempuj, statuja dhe shtylla, ndërsa Durrësi devijon një pjesë të qëndrueshmërisë së tij me tre yje në një amfiteatër të madhështisë së qëndrueshme të vitit 200 pas Krishtit.
Rrëfimi shkon edhe më tej, në mjegullat e vitit 500 p.e.s., kur rajoni ishte Iliria. Zgjuarsia e këtij qytetërimi pararomak është ende e dukshme në muret e mbijetuara të Lissos (Lezha e sotme, në veriun e largët, afër kufirit me Malin e Zi), ku prerjet diagonale në gur u projektuan për të ndihmuar ndërtesat t’i rezistonin tërmeteve.
Edhe kryeqyteti i shton një ose dy kapituj këtij zinxhiri të shkëlqyer. Tirana është kryesisht një krijim osman, i themeluar në 1614. Por ajo ofron një pasqyrë mbresëlënëse në Muzeun Historik Kombëtar, plus restorante dhe bare të bollshme në rrethin e Bllokut, i cili, jashtë kufijve për qytetarët e thjeshtë në kohën e Hoxhës, është rikuperuar dhe rilindur. që nga viti 1992.
“Ne po shohim një rritje të interesit në të gjithë Ballkanin, me Shqipërinë që nuk bën përjashtim,” thotë Andrea Godfrey, një eksperte për Shqipërinë në specialistët rajonalë Regent Holidays. “Ajo që po vërejmë është se një numër në rritje njerëzish kërkojnë një shofer dhe guidë private për t’i ndihmuar ata të mbulojnë vendin në thellësi, duke marrë pjesë si Butrinti, rrugën bregdetare dhe Qafën e Llogarasë. Shumica e klientëve tanë kërkojnë të zbulojnë të gjitha anët e Shqipërisë, por me nja dy ditë të përfshira R&R, për të cilat ne sugjerojmë gjithmonë Ksamilin.”
Afiniteti i Regent me Shqipërinë shkon më tej se shumica e kompanive të udhëtimit. Ky vit shënon një gjysmë shekulli të saktë që nga fillimi i funksionimit në vend, një moment historik që do të përshëndetet nëpërmjet një turneu të vetëm të 50-vjetorit të shoqëruar (shih më poshtë majtas). Në mënyrë të pashmangshme, ky itinerar pesë-ditor do të shikojë në vendet më të njohura historike. Megjithatë, nuk ka gjasa që, në 50 – apo edhe 20 – vite të tjera, Shqipëria të jetë ende e mbështetur në të kaluarën e saj për të tashmen e saj turistike. DSH
