Agron Shabani
Në linja të përgjithshme:
1. Shopenhaueri na mëson se e bukura dhe e vërteta kalojnë nepër ca faza ose etapa të ndryshme që jo rrallë e kolidojnë, ekplisojnë, determinojne ose katapultojnë njëra tjetrën në kontekste dhe relacione
të njohura antropolkulturore, antropohistorike, antropogjeografike, antropofizike, antropobiologjike etj. Mbase në të tallurën, të shpifurën, të stisurën, rimuaren,të kundërshtuarën, imagjinarën,
fiktivën, iracionalën, infantilen,patologjikën etj. Si dhe në të vërtetën, të provuarën, të argumentuarën, sublimën, relevantën, faktografikën etj. Në këtë kontekst, sipas Heraklitit, duhet besuar dhe referuar vetëm atyre gjërave ose faktëve të njohura që shihen, që prekën, dëgjohen,shijohen,provohen dhe konfirmohen përditë. Në të kundërten, paradoksi, marrëzia dhe hipokrizia me e madhe intelektuale,kulutore,politike ose historike do ishte pikërisht ajo nëse dikush iu beson brroçkullave, thneglave,gjepurave , totemëve, reliktëve,fetishëve, dogmave ose demagogjive tashmë të ndryshme
mesjetare ose arkaike të qarqëve dhe strukturave të ndryshme pseudofetare dhe ultranacionaliste në Serbri ose dikund tjeter. Se këndejmi, është thënë dhe shkruar aq shpesh se UÇK-së nga toka dhe
Nato-ja nga qielli,zatën atëbotë (me 1998-1999) -njëherë e përgjithmonë ua zunë pritat muzgujve dhe atyre hijëve të lugatëruara të mesjetës.Për t´i sjellur kështu Kosovën dhe çështjën e pazgjidhur shqiptare në gadishullin e njohur Ilirik ose Ballkanik në faqen e njohur diellore ose helio-oksidentale (europerëndimore) të kulturës dhe civilizimit botërorë. Mbase, aty pra ku e kanë edhe vendin dhe
meriten e tyre të veçantë që nga lashtësitë e ndryshme të shekujve dhe historisë. Iliro-shqiptarët janë ndër popujt me të lashtë(shtetformues dhe kulturëformues) në Gadishullin e njohur Ilirik dhe pothuajse në tërë kontinentin e vjetër europian.Kjo nuk paraqet surprizë ose ndonjë zbulim të veçantë në shkencat e ndryshme shoqërore ose historike.Jo. Mirëpo, edhe përkunder asaj që u cekëm ose trajtuam me sipër: Komandantët (udhëheqësit) kryesorë dhe pjesëtarët tjerë të UÇK-së, edhe sot e kësaj dite po vazhdoujnë të paditen, akuzohen,shantazhohen,kriminalizohen,burgosen dhe arrestohen nga gjykatat e ndryshme vendore dhe ndërkombëtare në Kosovë e kudo tjetër në bazë të fletëakuzave ose fletëpadive të shtetit dhe gjykatave të ndryshme serbe.Përkatësisht, në bazë të kurthave, intrigave, dredhive,insinuatave dhe inskenimëve të njohura ( sllavo- bizantine) të atyre që me tepër se një shekull i vranë,i burgosën, i përndoçën,
i zhdukën dhe masakruan shqiptarët etnik dhe autokton në tokën dhe trojet e veta etnike dhe historike!!! Aty janë edhe ca zëra të ndryshëm shqipfolës ose hipokrit në vendin tonë që vazhdojnë të
shkruajnë, flasin, spiunojnë, shpifin dhe manipulojnë ndaj komandantëve, luftëtarëve dhe vlerave të njohura të luftës së lavdishme të UÇK-së! Të tillët në rastin konkret nuk paraqesin asgjë tjetër pos zërave të vetmuar dhe izoluar në vetminë dhe shkretëtirën e madhe të mendjes, zemrës dhe shpirtit të tyre të shitur dhe të substancë që i shpartallon dhe davarisë mengjesi. Ndonëse, pa i harruar këtu edhe Dick Marthët e ndryshëm si ´kolonë e pestë´ e Moskës dhe Beogradit në vorbullën e përgjithshme të mërimëngës së madhe të kurthave, intrigave dhe dredhive tashmë të njohura serbo-bizantine.
Dhe, të gjitha këto si shantazhe, provokime, sfida, ” standarde”, kushtëzime ose “elemente shtesë” ( në formën ose profilin e njohur të ” shpatës së Demokleut”) ndaj faktorit ose lidershipit të njohur
shtetëror, nacional dhe politik të vendit tonë në vlugun ” dialogut maratonik” në mes Prishtinës dhe Beogradit. Pjesëtarët e lartëpërmendur të UÇK-së dhe vlerat e njohura ( monumentale) të luftës çlirimtare dhe heroike të një populli dhe kombi të tërë, nuk e kanë vendin në “bankat e zeza” të gjykatave të ndryshme vendore ose ndërkombëtare.Por në Olimpin (Panteonin) e vlerave me të larta kombëtare e ndërkombëtare.Sidoqoftë, në “Trokadero” të Parisit, edhe sot e kësaj dite thonë se ndodhët një monument i lashtë i viganëve i cili paraqet një kudhër impozante me një mori çekanësh (çekiçësh) të thyer mbi të dhe një mbishkrim që thotë:Hudhni çekanët banda armiqësore!Çekanët tuaj do thehën! Ndërsa tempulli i shkëlqyer i popullit dhe Perëndisë përgjithmonë do mbetët.Se këndejmi, UÇK-së dhe pjesëtarët e saj (luftëtarët e lirisë pra!) kanë ngritur prmendore ose një lapidar të përjetshëm në shpirtin dhe kujtesën e përgjithshme
historike dhe patriotike të çdo shqiptari.Dhe, pse jo edhe tek shumica e njerëzve dhe popujve të ndryshëm liridashës dhe përparimtarë gjithandej globit tonë tokësorë.” Asgjë të re në ´ prokurorinë´ dhe ´
senatin bizantin ´të Romës ?! Apo…???!!! Erich Frommi, respektivisht, vepra e tij e njohur me titull “Të jeshe apo të keshe” edhe sot e kësaj dite vazhdonë të jetë prezente dhe tepër aktuale tek
shtetët dhe shoqëritë e larta industriale, kapitaliste ose demokratike të kontinentit plak në kontekste ose relacione të përgjithshme ose multidimensionale. Në “kapitalizmin” dhe “demokracinë e rekosovare
(lëxo:” demokracinë” unimikistane,eulexiane,ahtisariane dhe të tjera akoma pa lindur ose në embrion ) sidomos. Kjo gjithnjë duke menduar në neurozat,psikozat,destruksionet,dekonstruksionet,padrejtësitë
,patologjitë, turbulencat, sfidat,udhëkryqet ose anomalitë tjera politike,ushtarake, administrative, juridike, sociale,kulturore,informative, ekonomike,diplomatike dhe të tjera të shtetit dhe shoqërisë kosovare në një fazë të fluidshme,hektike,turbulente dhe tepër agresive dhe dinamike të konsolidimit të
ngadalshëm dhe tranzicionit. Të cilat nëse nuk studiohen dhe analizohen me kujdesë dhe preferenca të njohura shkencore, profesionale ose akademike ,mund të jenë fatale ose tepër kardinale për fatët dhe ardhmërinë e gjithëmbarshme të popullit ( kombit) dhe atdheut tonë Ndërkohë që Erich Frommi në veprën e tij “Të jesh apo të kesh” ( ose, të je apo të ke? ) -në radhë të parë angazhohet për njeriun e lirë, për njeriun e suksesshëm,të pasur dhe sovran në kuptimin e plotë të fjalës.Te liruar ( cliruar) nga frika, skamja, neuroza,tensioni, depresini etj. etj. Për guximin, forcën,reflektimet,individualitetin, subjektivitetin, intimitetin, vizionet, idealet, simbolet,eksluzivitetin, spontanitetin dhe
integritetin e tij. Përgjigjen në pyetjen se çka dhe për çfarë është në të vërtetë njeriu ose indivi në shoqëri? Erich Frommi e ngritë, projekton dhe sendërton pikërisht mbi substratin,atitudën, kuptimin
dhe dimensionin e gjërë sociopolitik, socioekonomik,sociohistorik,sociogjeografik,sociopsikologjik , antropologjik ose antropogjenetik etj. Mbase,mbi themelët dhe analizat e thella sociale, shoqërore dhe psikologjike mbi njeriun dhe shoqërinë e gjërë njerëzore ose qytetare në përgjithësi.Duke iu dhënë kështu përparësi ,ambiguitet ose një prioritet të plotë anës humane dhe etike(Conditio Humana) dhe asaj shkencore dhe metodologjike(Sciennce of Man) të njeriut ose sojit njerëzorë.Pa i harruar këtu edhe ligjet dhe teoritë e njohura evolutive, empirike; organike ose sociofizike të Darvinit, Maltusit, Çëmbërlejnit etj.
2. Të ndodhurit e vazhdueshëm (ose të përhershëm) dikund në mes”lirisë së rrezikuar” dhe “robërisë së qetë” na bëjnë të reflektojmë paksa me ndryshe në një kohë kur durimi ose vetëbesimi ynë së bashku me të
ashtuquajturën “intelegjencen emocionale”( lëxo: ndjenjat dhe emocionet e përmbajtura,racionale dhe intelegjente) tek një pjesë e konsiderueshme e “civilizimit të lartë” dhe “përprimtar” (monitor ose
observator të përkohëshëm në vendin tonë)- vazhdojnë të përceptohen dhe akceptohen si faktorët, indikatorët ose predikatorët kryesorë dhe determinant në kuadrin e sociopsikologjisë temporale, funksionale dhe pozitiviste. (…) Janë kohë sprovash dhe testimësh të ndryshme të atyre që po mplakën ndaj të tjerëve (neve) që po vijmë. Përveç Zotit, Lindjes së Diellit dhe Aleatëve të njohur natyror dhe historik: Në Anën Tonë e kemi kohën, vetëvetën,potencialin,vitalitetin,vlerat dhe resursët e njohura globale dhe universale të popullit ose kombit tonë. Kërkohët pra punë, durim, urtësi e madhe dhe pjekuri.Rruga deri Atje nuk ëhtë edhe aq largë si dikur.
3. Në të kundërten, në vargun e cështjëve dhe faktorëve të cekur me lartë: Në këtë kuader duhet menduar dhe reflektuar një trohë me thellë edhe në rolin, ndikimin dhe funksionin e njohur simbolik, determinant
dhe paradigmatik të faktorëve të ndryshëm fetar ose religjoiz dhe atyre psiko-social (lëxo: psikologjinë sociale) në kontekstët ose relacionet e njohura shpirtërore, emocionale,transcendentale, metafizike, teofizike, teomaterialiste, ontologjike, epistemologjike,antropologjike dhe të tjera. Mbase, në natyrën ose karakterin e cështjëve(fenomenëve) dhe aspektëve të ndryshme (përjashtuese dhe protekcioniste) të strukturave ose nomenklaturave të ndryshme konjukturale, politike, ekonomike, manufakturale,ideologjike
etj.etj.Dhe, kjo gjithmonë duke u mbështetur ose bazuar në faktin e njohur sipas të të cilit:Njëra ndër arritjet dhe përparimet me të fuqishme në fushën e përgjithshme të psikoanalizës individuale dhe
asaj kolektive qëndron në zhdukjen ose eliminimin e dallimëve ose diferencimëve të ndryshme (inekzistente ose spekultative) në mes psikologjisë sociale dhe asaj personale ose individuale. Shih për
këtë,Zigmund Frojdi, Karl Gustav Jungu ,Alfred Adleri dhe shumë të tjerë, me plot të drejtë konstatojnë faktin se nuk ekziston ( është inekzistente) e ashtuquajtura “psikologjia individuale” e një njeriu,
personi ose individi të caktuar i cili ndodhët i ndarë, veçuar ose izoluar nga shteti,shoqëria ose nga mjedisi i gjërë shoqërorë ose qytetar.Sepse, gjithnjë sipas Frojdit dhe homologëve të tij të
lartëcekur në fjalë, në këtë drejtim nuk mund të ketë njerëz ose individ të izoluar nga ndikimët,influencat dhe refleksionët e ndryshme eksterne ose eksplikative ne dimenzione ose relacione të njohura shoqërore, shtetërore,qytetare, fetare,kulturore, politike,luftarake (ushtarake) ,historike etj.Ashtu siç nuk mund të ketë “Homo psychologicus” apo “Robinson Cruso” të ndryshëm psikologjik, siç mund
të ketë “Robinson Cruso” apo “Homo Economicus” të ndryshëm social ose ekonomik në teoritë e ndryshme klasike ose rekonstruktive dhe diakronike të shtetit dhe ekonomisë politike të perëndimit që nga
antika e lashtë dhe gjer me sot. Ç´është e vërteta: Psikologjia (ose psikoanaliza) individuale e Perëndimit, në radhë të parë e trajton njeriun ose personin si “ego” apo si individ në atë menyrë që mëpastaj t´i studioj dhe analizoj kahët,udhët ose drejtimët e mundshme të arritjës së qëllimëve të mevonshme individuale ose kolektive që dojenë analoge, koherente, komparative dhe analogjike me vullnetin, egon, libidon dhe emocionët e ndryshme ( intelegjente ose jointelegjente) të një njeriu ose individi të caktuar shoqërorë ose politik. Në këtë prizëm, “psikologjia individuale” në raste shumë të rralla ose të
jashtëzakonshme mund të (mos) ketë ndikime ose influenca të ndryshme në marëdhëniët ose raportët e një personi ose individi të caktuar me të tjerët.Gjegjësisht, me shtetin, shoqërinë ose mjedisin e gjërë
shoqëror ose qytetar.Duke menduar këtu në marëdhëniët ose raportët e njohura horizontalo-vertikale në relacionin e njohur personi(idividi)-grupi- shtetit-shoqëria dhe institucionet e njohura të pushtetit lokal dhe atij qëndror në të gjitha shtetët ose shoqëritë e ndryshme përkatëse ose respektive kudo në botë. Në këtë frymë të përgjithshme reflektive, rekonstruktive,funksionale dhe pozitiviste,të
të gjithë njerëzit ose qytetarët e mundshëm të një shteti apo shoqërie të mirëfillët, homogjene, përparimtare,integrale, kompakte,funksionale, integrale dhe demokratike. Në instancë të fundit
duhet të jenë miq, aleat, partner, klient, aspirant, pretendent dhe participant të mirëfillët dhe të barabartë në të mirën e gjithëmbarshme të shtetit dhe shoqërisë së tyre përkatëse ose respektive. Në shtetin dhe shoqërinë e atjeshme shqiptare ose kosovare sidomos.Kjo pa dallim funksioni ,pozite, statusi, partie,krahine, rajoni ose ideologje të mundshme në këtë drejtim.
Të Gjithë për Një dhe Një për të Gjithë. Këtu qëndron esenca.
