Nga Gjon BRUÇI
Nëse do të rronte sot kolosi i filozofisë shkencore të komunizmit, Karl Marksi, dhe të njihej me borgjezët shqiptarë që mbretërojnë sot në pushtet, me siguri krahas termit “lumpen-proletarët” do të kishte përdorur dhe termin “lumpen-borgjezët”. Për të parët filozofi i madh gjerman pati shpjeguar se janë shtresa të shoqërisë ku përfshihen lypësit, prostitutat, gangsterët, mashtruesit, kriminelët e vegjël dhe të gjithë të “deklasuarit”, të “degraduarit” dhe të “degjeneruarit”, të cilët për fat të keq i ngjiten revolucionit shoqëror si “balta këpucës”, duke i sjellë atij më shumë dëme se dobi.
Madje, nëse nuk arrihet të mënjanohen këto shtresa, vetë revolucioni degradon e dështon. Revolucionit socialist në vendin tonë, i cili nisi krahas Luftës për çlirim kombëtar dhe u zhvillua me ndërtimin e bazave të shoqërisë socialiste, krahas punëtorëve, fshatarëve dhe inteligjencës popullore, iu “ngjitën” edhe elementë të shtresave të mësipërme që Marksi i emërtoi “lumpen”. Masat revolucionarizuese të herëpashershme që PPSH me në krye Enver Hoxhën iniciuan dhe zhvilluan në fushën e edukimit revolucionar, kundër mykjes e burokratizimit të Partisë dhe të aparatit të shtetit, zhvillimit me konsekuencë të luftës së klasave si një domosdoshmëri për të ruajtur të pastër e të pacënuar karakterin popullor të pushtetit, bënë të mundur që revolucioni socialist në vendin tonë të ishte vital dhe i pastër në realizimin e objektivave të tij. Por me vdekjen e udhëheqësit, drejtuesit e rinj të partisë e të shtetit me Ramizin në krye, jo vetëm nuk e mbajtën në nivelin e duhur frymën revolucionare, por me qëllime ogurzeza e mënjanuan atë duke lejuar që “lumpenët” të penetronin jo vetëm në strukturat e shtetit, por dhe në ato të partisë që e udhëhiqte atë. Kjo ishte dhe një nga arsyet e përmbysjes së socializmit në vendin tonë në vitin 1990.
Tani le të kalojmë tek klasa e përmbysur në 29 Nëntor 1944, klasa borgjeze shqiptare, e cila rimori pushtetin në vitin 1990. Themi klasa borgjeze, por ajo ishte një hibrid i shartuar me bajraktarë, agallarë, tregtarë, çifligarë etj., që as më vete e as të bashkuar nuk bënë kurrë një klasë solide në shoqërinë shqiptare. Mbi të gjitha kjo klasë borgjeze, apo quajeni si të doni, kurrë nuk u ngrit në nivelin e një klase kombëtare të mirëfilltë, si simotrat europiane. Klasa borgjeze e vendeve europiane mund të akuzohet për shumë gjëra, si shfrytëzuese e shtypëse e klasës punëtore, fshatarësisë, inteligjencës popullore dhe gjithë popullit. Ajo mund të akuzohet se falë oreksit për fitime i “dhuroi” Europës dhe Botës dy mënxyra, siç ishin dy Luftrat Botërore. Por me gjithë këto të këqija të dukshme, borgjezët perëndimorë me sistemin e tyre kapitalist, krahas fitimeve e superfitimeve për klasën e tyre, i sollën vendit edhe zhvillime të konsiderueshme.
Po klasa jonë borgjeze, e vjetër dhe e re, me përbërje konglomerate (bejlerë, agallarë, tregtarë, bajraktarë, pronarë, borgjezë të rinj etj.), çfarë të mire i solli Shqipërisë, qoftë para vitit 1944, qoftë në këto 24 vjet të aplikimit të sistemit të pastër borgjez e kapitalist? E gjithë kjo klasë e mësipërme në njëqindvjetëshin e fundit, jo vetëm nuk i dha asgjë vendit të vet, por në shumicën e rasteve u bë mashë e të huajve, të cilët, për shërbimet që u bënte, i shpërblente po me pasuri shqiptare, të cilën ia merrte popullit fukara. Ndërsa vendet fqinjë gjatë shekullit 19-të dhe fillim shekullit të njëzetë hynë në rrugën e zhvillimit falë investimeve që bënte klasa drejtuese, “paria” jonë, fitimet që nxirrte mbi kurrizin e rajasë e të popullit, nuk i investonte, por i groposte nëpër qypa apo i degdiste në bankat e Europës e të Amerikës, duke e lënë vendin më të varfërin e rajonit.
E njëjta skemë po vijon edhe sot. Ish përfaqësuesit e klasës së djeshme, që unë e quajta klasë borgjeze konglomerate; ish pronarët, të persekutuarit, të dënuarit etj., etj., që morën e po marrin pronat e djeshme dhe shpërblimet apo dëmshpërblimet për dëmet që u janë shkaktuar, në vend që këto pasuri t’i investojnë në Shqipëri për interesat e tyre dhe të vendit, i kthejnë në monedha dhe me to në xhep e mbajnë frymën në vende të tjera të Europës e të Botës. A nuk kam të drejtë që edhe këta borgjezë shqiptarë me përbërje konglomerate e të pakonsoliduar si klasë t’i quaj “Lumpenë”? Pikërisht këta “lumpenë” të borgjezisë u bashkuan me “Lumpenët” e proletariatit, apo të shoqërisë socialiste shqiptare, e cila siç thamë më sipër, pas vdekjes së Enver Hoxhës kishte nisur degjenerimin. Këta dy “lumpenë”, të mbështetur dhe nga reaksioni antishqiptar bënë të mundur përmbysjen e sistemit socialist dhe sjelljen në skenë të sistemit borgjezo-kapitalist, me veçoritë shqiptare të të gjitha të këqijave, por të asnjë vlere kombëtare.
Ndërrimi i sistemit në vitin 1990, nuk ishte vepër e revolucionit demokratik. Kurrfarë revolucioni nuk pati në fund të viteve nëntëdhjetë, por vetëm disa turma të manipuluara, të cilat krahas përmbysjes së pushtetit të popullit, “përmbysnin” e plaçkitnin dhe dyqanet, depot, magazinat e gjer tek fabrikat e kombinatet ku ishte investuar e ruhej pasuria kombëtare. Në krye të këtyre turmave, nuk pati as punëtorë e fshatarë, që përbëjnë pjesën dërmuese të shoqërisë, por nuk pati as intelektualë të mirëfilltë, të nevojshëm për drejtimin e revolucionit a lëvizjes së ashtuquajtur demokratike. Strukturën drejtuese të kësaj lëvizje të ashtuquajtur “demokratike” e përbënin pikërisht “lumpenët” që cituam më lart.
Boshtin ideologjik e politik të këtyre drejtuesve dhe për pasojë dhe të të gjithë lëvizjes në fjalë e pasqyron më së miri parulla “sinjifikative” e demokratikasve shkodranë, që ndërsa ktheheshin në ditët e para të “revolucionit demokratik” nga Tirana, ku kishin realizuar “aksionin” e radhës, dukë hyrë në Shkodër thërrisnin e brohorisnin me të madhe: “Shkodra jonë heroinë, priti hajnat se po vijnë”. Kjo parullë e shkodranëve në fillimet e demokracisë është realizuar e po realizohet për mrekulli gjatë gjithë këtij tranzicioni njëçerekshekullor.
“Aksioni” i vjedhjes së popullit nisi me shkatërrim – grabitjet e pasurive që sistemi socialist i kishte nëpër depo, magazina, vepra të ndërtuara, fusha të mbjella etj. Vijoj me grabitjen nëpërmjet shitjes dhe koncensioneve të pasurive të patundshme dhe burimeve materiale e minerale. U thellua me grabitjen e drejtpërdrejtë të qytetarëve me firmat piramidale, letrat e privatizimit etj, për të arritur gjer tek “arka e kursimit”, aty ku mbahet leku i shtetit dhe i popullit, siç është rasti më i fundit, ky i vjedhjes së Bankës së Shqipërisë. Shqipëria në vitet nëntëdhjetë, pavarësisht nga mënyra e administrimit e të shpërndarjes së pasurisë, ishte një vend me resurse të lakmueshme pasurore. Nga ana tjetër, gjatë 24 vjetëve të të ashtuquajturit “sistem të demokracisë”, në vendin tonë kanë hyrë më miliona e miliarda dollarë e euro nëpërmjet donacioneve, shoqatave, investimeve të të huajve, remitancave të emigrantëve etj.
Ndërkohë popullsia konsumatore nuk është rritur, sepse një e treta e saj gjendet në emigracion në Europë e më tej. E megjithatë Shqipëria ka mbetur përsëri në vendin e fundit në rajon për nivelin e jetesës. Vetë liderët e demokracisë, por edhe institucione prestigjioze ndërkombëtare e thonë se Shqipëria, edhe tani pas njëzet e katër vjetësh të përmbysjes së socializmit, është nën nivelin ekonomik të asaj periudhe.
Shtrohet pyetja: Ku shkoi pasuria jonë kombëtare e krijuar për gjysëm shekulli me mundë e djersë të pashoqe? Po pasuria e krijuar gjatë viteve të demokracisë? Si ka mundësi që edhe energjinë elektrike, të cilën e prodhojmë me ujë lumi, e kemi në zgrip dhe me koston më të lartë në rajon? Si ka mundësi që ndërsa në vitin 1976 u sigurua plotësisht buka dhe ushqimi bazë për gjithë popullin, sot pas 38 vjetësh kemi me dhjetra e qindra mijë familje me asistencë mjerane apo nën nivelin e varfërisë? Pse shqiptarët edhe pas 24 vjetësh demokraci, vijojnë të mësyjnë kurbetin dhe azilin politik e ekonomik në Europë e në Amerikë? Mos vallë Shqipëria jonë nuk i mban në jetë normale milionët e saj të pakët? Përgjigja është e thjeshtë dhe e qartë. Nuk është pamundësia e Shqipërisë për të mbajtur normalisht banorët e saj, por liderët drejtues të saj, të cilët me veprimet e tyre e kanë zeruar e po e zerojnë këtë mundësi. Këta drejtues politiko-shtetëror, jo vetëm nuk kanë asnjë aftësi menaxhuese nga ana teknike, por u mungon ajo me kryesorja: Patriotizmi apo nacionalizmi për vendin e tyre.
Se ç’mund të presësh nga “lumpenët” e çfarëdo shtrese apo klase qofshin? Një aktor shkodran, në një skeç të interpretuar para disa kohësh, kishte një batutë të goditur. I habitur me sukseset si biznesmen të ish nxënësit të tij, që kishte përsëritur klasat e tetëvjeçares nga dy e tri herë, thotë para publikut: “Ka rënë parja në dorë të horrit!” Në rastin tonë, jo vetëm paraja, por e gjithë godina e shtetit ka rënë në duart e horave, në duart e “lumpenëve”. Mjafton të ndjekësh situatën e sotme të krimit, të vjedhjes, të grabitjes, të politikës ekstreme pozitë-opozitë, të krizës ekonomike, shpirtërore e morale etj. dhe bindesh se “lumpenët” i kemi në çdo damarë të shtetit e të pushtetit.
Nuk mohohet që elementë të veçantë në politikë, në pushtet e në shtet po punojnë e djersiten për të stabilizuar e rilindur vendin. Por numri i tyre përpara skotës së “lumpenëve” është tepër i vogël. Këtë shumicë parazitësh nuk ka reformë rilindjeje apo ringjalljeje që të mund ta shqitë nga piramida e shtetit. Ajo është bërë pjesë e saj, madje palcë e konsoliduar e këtij shteti të sistemit borgjezo-kapitalist. Asnjë shpresë nuk ka që këta të “dorëhiqen” nga zullumet e tyre. Këtë argument na e jep administratori më i rëndësishëm i vendit, Guvernatori i Bankës me sejmenët e tij, që megjithëse janë kapur me presh në dorë, nuk e lëshojnë kurrsesi “preshin”. Vetëm përmbysja e kësaj piramide me emrin fals “shtet ligjor e demokratik”, mund ta nxjerrë vendin tonë nga kolapsi ku e kanë futur “lumpen-proletarët” dhe “lumpen-borgjezët”. Këtë përmbysje nuk mund ta bëjë asnjë “Reformë rilndase” e partive borgjeze, “të majta” apo “të djathta” qofshin, përveçse populli, i cili, nuk do të vonojë ta “shkundë” kurrizin ku i kanë hipur këta horra, për t’i plandosur në baltën e turpit antikombëtar.
