Tre vjet më parë, Albert dhe Yassin lanë shtëpitë e tyre në Kosovë dhe Shqipëri për t’iu bashkuar xhihadit në Siri. Tani ata janë kthyer pas, duke shtuar radhët e xhihadistëve në një rajon që Shteti Islamik e quan si “frontin e ri” në Europë.
Yassin, 30 vjeë, që tani punon në një dyqan mishi “hallal” në perfiferi të Tiranës, nuk pranon të tregojë emrin e tij të vërtetë, nga frika se mund të ketë pasoja.
I plagosur në një betejë në qytetin e Alepos, në veri të Sirisë në vitin 2014, babai i tre fëmijëve i tha AFP –së se ai u largua “për të ndihmuar popullin sirian” dhe shpreson që Allah ta njohë sakrificën e tij, edhe pse ai nuk vdiq si martir.
Albert Berisha, një 29 –vjeëar i diplomuar për shkenca politike, thotë se ai ndërmorri “një veprim emocional” për të shkuar në Lindjen e Mesme, pasi pa në televizion dhe në mediat sociale se ëfarë po ndodhte në Siri.
Berisha nuk i ka shpëtuar vëmendjes së autoriteteve: Muajin e kaluar ai u dënua me tre vjet e gjysmë burg.
Autoritetet thonë se afro 300 shqiptarë të Kosovës dhe 120 të Shqipërisë i janë bashkuar xhihadit në Siri, ëka i bën dy vendet ndër më të prekurit nga fenomeni xhihadist, në raport me popullsinë.
Rreth 30 luftëtarë janë kthyer në Shqipëri dhe 120 në Kosovë, sipas të dhënave të qeverisë.
Analisti i ëështjeve fetare, Ermir Gjinishi paralajmëron se “nëse ne nuk i integrojmë ata në shoqëri, nëse i margjinalizojmë, ish luftëtarët që kthehen mund të provokohen në veprime ekstreme”.
Një video propagande e Shtetit Islamik, e vitit të kaluar, e titulluar “Nderi është Xhihadi: një mesazh popullit të Ballkanit”, e përshkruan rajonin si një “front të ri” për xhihadin në Europë.
“Ditë të zeza po vijnë”, kërcënonte një luftëtar nga Kosova qeverinë e vendit të tij, Shqipërisë dhe Maqedonisë. “Ju do të terrorizoheni”.
Muslimanët në Kosovë dhe Shqipëri kanë qenë historikisht liberalë, por në rrugët e Prishtinës, grate me ferexhe dhe burrat me mjekërr të gjatë e me pantallona të shkurtra deri në kërci, aludojnë për një radikalizëm të fshehur.
Ilir Kulla, ish kryetar i Komitetit Shtetëror të Kulteve thotë se rekrutuesit e xhihadistëve e kanë më të lëhtë të gjejnë luftëtarë, për shkak të situtës ekonomike, nivelit të ulët të arsimit dhe ‘shpërlarjes së trurit’ nga interneti.
Sipas Bankës Botërore, paga mesatare në Kosovë është 330 euro në muaj, ndërsa në Shqipëri pak më e lartë, 370 dollarë në muaj.
Dhe ndërsa paraja nuk është forca kryesore lëvizëse që qëndron pas ikjeve në Siri, një oficer i policisë shqiptare tha se një luftëtar në një njësi të ISIS mund të fitojë më shumë se dyfishi i kësaj, ndërsa një komandant fiton 2 000 dollarë.
Visar Duriqi, një ekspert në ëështjet fetare në Kosovë, vëren: “Kosova u shkatërrua ekonomikisht nga lufta dhe rimëkëmbja është ende e ngadaltë, ëka po krijon shumë probleme sociale.”
Autoritetet në rajon po luftojnë dhe po flasin për suksese. “Asnjë kosovar nuk u është bashkuar grupeve terroriste 6 muajt e fundit”, tha presidenti Hashim Thaëi, i cili i tha AFP –së në muajin shkurt se edhe ai kishte marrë kërcënime me vdekje nga ISIS.
Zëvendësministrja e brendshme e Shqipërisë, Elona Gjebrea, thotë: “asnjë shqiptar nuk e ka lënë vendin për të shkuar në Siri prej vitit 2014.”
Në të dy vendet, autoritetet kanë rritur numrin e arrestimeve të xhihadistëve dhe rekrutuesve të tyre dhe gjyqet kundër tyre.
Të martën Shqipëria dënoi 9 persona me mbi 18 vjet burg secilin për financim dhe rekrutim të luftëtarëve – i pari gjyq i këtij lloji.
Kur vendimi u dha, të pandehurit bërtitën “Allahu Akbar. Tradhëtarë. Dita jonë do të vijë. Ju do të ndëshkoheni”.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka futur edukimin fetar në shkolla për të luftuar kundër injorancës dhe asaj që ai e quan “demagogë, sharlatanë dhe manipulatorë
Një nga personat që Rama po shënjestron është Almir Daci, një imam që kishte ngritur një rrjet përgjegjës për dërgimin e 70 personave –përfshirë gra e fëmijë – në Siri.
34 vjeëari ndihmoi në stransformimin e Leshnicës, Remenjit dhe Zagorëanit – fshatra pranë kufirit maqedonas ku kishat janë pranë xhamive – në vatra të rekrutimit të xhihadistëve.
Daci, i njohur ndryshe si Abu Bakr al-Albani, ka punuar si imam i fshatit Leshnicë në Pogradec dhe ka qenë një nga rekrutuesit kryesorë për ISIS në Shqipëri.
Të afërmit e tij morën një lajm nga Siria, që ai kishte vdekur muajin e kaluar, por sië ndodh në këto raste nuk ka patur konfirmim.
Hurma Alinji, 59, një fqinje e familjes Daci, e akuzon Dacin si përgjegjëse për vdekjen e djalit të saj, i cili u vra në siri në moshën 28 vjeëare në 2014.
“Akuzoj Dacin. Ai është përgjegjësi i vetëm. Ai e detyroi djalin tim Ervisin, që të ikte”, thtoë ajo.
Ervisi punonte në Greqi, por familja e tij vuri re se ai ndryshoi pasi frekuentonte xhaminë e Dacit.
Më parë ai e shihte i kënaqur babain e tij duke pirë raki, por më vonë refuzoi të hante mish të blerë nga fshati dhe shkurtoi pantallonat.
Një mbrëmje shkurti në 2013 ai tha se “vëllezërve të tij u duhej ndihmë”.
Ai u largua për t’u vrarë në Siri si rreth 70 shqiptaër të tjerë nga Kosova dhe Shqipëria.
