Humbjet në rrjet të energjisë elektrike, vjedhjet dhe abuzimet në të, mblodhën dje qeverinë në një takim kombëtar për të bërë publike masat për penalizime ndaj abuzuesve të energjisë elektrike. Për të gjithë vjedhësit e energjisë elektrike do të jetë masa e dënimit me 3 vjet heqje lirie, ndërsa bashkëpunëtorët, ata që mbështesin vjedhjet dhe që janë të veshur me petkun e punonjësit të operatorit të shpërndarjes, dënimi do të jetë 5 vjet heqje lirie. Humbjet në sektorin e energjisë shkojnë në masën e 150 milionë euro, shumë kjo që është e barabartë me shumën që Banka Botërore ka investuar për të përmirësuar sistemin e energjisë elektrike. Në takimin kombëtar me temë “Mbrojtja e energjisë dhe lufta ndaj krimit urban e mjedisor, sfida të përgjegjësisë publike”, ku merrnin pjesë kryeministri i vendit, Edi Rama, kryetari i Kuvendit, Ilir Meta, ministri i Energjisë, Damian Gjiknuri, ministri i Ekonomisë, Arben Ahmetaj, ministri i Brendshëm, Sajmir Tahiri, zëvendëskryeministri, Niko Peleshi, si dhe mbi 2000 pjesëmarrës, shumica punonjës të Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike, burgu ishte masa urgjente për përmirësimin e sistemit të energjisë. Kryeministri Edi Rama, para 5 ditësh, deklaroi se po kaq do të ishin edhe ditët që do të lihej afat për abuzuesit për të paguar faturat e energjisë. Në të kundërt do të jetë Policia e Shtetit e cila do të ndërhyjë për të bërë shoqërimin e abuzuesve. Sipas kryeministrit të vendit, problem nuk asnjë pensionistët apo familjet në nevojë, por bizneset që paguajnë energjinë elektrike sa një familje. Për bizneset, jo vetëm në qendër të Tiranës, por kudo nëpër Shqipëri, të cilët abuzojnë me faturat dhe kryesisht me fashën e 300 kw/h do të kalojnë edhe një pjesë të jetës së tyre në qeli. Ky aksion konsiderohet si aksioni i tre të i madh, pas Lazaratit dhe prishjes së ndërtimeve pa leje. Aksioni quhet “arrestimi i të gjithë atyre që vjedhin energjinë elektrike”. Gjatë prezantimit te planit për këtë operacion, ministri i Energjisë, Damian Gjiknuri tha se sektori i energjisë në vend është në prag të kolapsit financiar dhe se për këtë nevojitet ndërhyrja e menjëhershme e shtetit.
“Edhe sikur për momentin të mendonim që me sustën magjike do të eliminonim të gjitha humbjet, apo hetimet do t’i bënim 100 për qind, për shkak të keqmenaxhimit dhe mosplanifikimit të duhur energjetik, por edhe kostove të shtuara nga ky keqmenaxhim, sektori në vetvete gjeneron gati 8 miliardë lekë humbje çdo vit, deficit financiar. Pjesa më e madhe e energjisë në këtë vend sigurohet nga importi apo me çmime importi. Kaskada e famshme e Drinit përballon jo më shumë se sa 50 për qind”, tha Gjiknuri. Ndërsa kreu i Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike Arben Seferi justifikoi heqjen e fashës mbrojtëse prej 300 Kw/orë, me ato që ai i cilësoi si abuzime të qytetarëve dhe punonjësve të OSHEE-së. “Në mungesë të një studimi të mirëfilltë, që do të identifikonte se cilat ishin vërtet familjet në nevojë, u vendos që kjo fashë të aplikohej për të gjithë abonentët familjarë. Pra, si një pensionist apo person me aftësi të kufizuara, ashtu edhe një biznesmen paguajnë njëlloj, me një çmim më të ulët, se sa kosto reale e energjisë, që blihet nga kompania, duke shkaktuar dëme financiare që shtohen dita-ditës. Gjithashtu, fasha u bë burim abuzimi, pasi stimuloi vjedhjen nga vetë punonjësit, të cilët ofruan mënyra përfitimi për abonentë që ulin konsumin me para nën dorë, për faturistë apo elektricistë”, tha Seferi.
Masat për të ardhmen
Çlirimi nga konflikti mes qeverisë shqiptare dhe CEZ-it duket se ka hapur dyert edhe për mbështetjen e donatorëve. Në prezantimin e strategjisë për të përmirësuar këtë sektor të ekonomisë, ministri i Energjisë dhe Industrisë, Damian Gjiknuri, ka theksuar se marrëveshja me CEZ frenoi dhe hemorragjinë e vazhdueshme që shkaktonin institucionet publike me mospagesa. Duket se të parët që do të dënohen për abuzimet dhe mospagimin brenda 5 ditëve të faturave të energjisë do të jenë të gjithë ata drejtues të institucioneve publike që lënë faturat e energjisë pa paguar. Ata do të jenë të parët që do të ndëshkohen ligjërisht me masa administrative. Së bashku me investimet dhe masat në kuadër të luftës ndaj abuzimit me energjinë elektrike, do të bëhet e mundur që çdo vit, të ulet niveli i humbjeve me të paktën 5 për qind. Kjo do të thotë që në një mënyrë progresive, në fund të vitit 2018 sektori të fillojë të kthehet në fitimprurës. Në planin e masave, konsiderohet e rëndësishme nga ana e ministrisë së Energjisë edhe ristrukturimi i çmimit të blerjes së energjisë prej HEC-eve koncesionare, duke e lehtësuar barrën aktuale që përballon Kooporata Elektroenergjitike. Investitorëve, do t’u sigurohen të gjitha të drejtat që kanë nga kontrata dhe siguri financiare. Do të ndryshohet modeli i tregut, duke bërë të mundur që hidrocentralet private të shesin energjinë direkt me sistemin e shpërndarjes dhe të jenë ato të parat në radhë sa herë që ka nevojë për import energjie. Liberalizimi i tregut është sërish një masë tjetër e cila do të mund të krijojë bazat e qëndrueshme për investime të qëndrueshme. Ministri Gjiknuri, premtoi se qeveria do të shlyejë detyrimet e prapambetura të hidrocentraleve private. Në listën e masave është edhe ristrukturimi i sistemit të tarifave. Projektligj, i cili ka filluar të diskutohet me grupet e interesit synon në finalen e tij hapjen e tregut të energjisë elektrike, ndarjen e funksioneve të operatorit të sistemit nga funksionet e gjenerimit dhe furnizimit, mbrojtjen e konsumatorëve në nevojë si dhe fuqizimin e rregullatorit si autoritet i pavarur i energjisë. Këto reforma dhe mbështetja financiare për to, do të bëjnë të mundur që brenda vitit 2018 vendi ynë të ketë gati 40 për qind të tregut të liberalizuar.
Damian Gjiknuri, në prezantimin e strategjisë është shprehur: “Duke filluar nga viti tjetër, të gjithë ata operatorë ekonomikë që janë të lidhur në tension të mesëm, dhe në vitet në vijim edhe operatorë të tjerë ekonomikë, kryesisht biznese, do të fillojnë të dalin në tregun e lirë të energjisë elektrike. Kjo do të krijojë mundësi edhe për investitorët privatë që prodhojnë energji elektrike. Do të ulë barrën për të mbajtur tarifa të rregulluara, duke e fokusuar atë tek popullata, e cila gjithmonë në një farë mënyre ose në një tjetër kërkon kujdesin e qeverisë. Këto reforma, në krye të disa viteve do të japin rezultatin e tyre”. Nxitja dhe krijimi i burimeve të reja të energjisë përmes projekteve serioze në një treg më likuid dhe i liberalizuar do të krijojë mundësi edhe për iniciativa private të investimit, siç janë duke u kryer disa investime serioze në Shqipëri. Ka edhe kërkesa që me një liberalizim të mëtejshëm të tregut, me lidhje më të mira të Shqipërisë me rajonin nëpërmjet interkonjeksionit, do të krijohet mundësia e tregtimit të energjisë elektrike. Të gjitha ato burime hidrike që vendi ynë i ka avantazh të jenë të tilla edhe përsa i përket zhvillimi ekonomik dhe thithjes së investimeve të huaja. Deri në vitin 2020, totali i investimeve në sistemin energjetik do të jetë mbi 420 milionë dollarë. Investimet do të bëhen në rrjetin e shpërndarjes, në rrjetin e transmetimit, për ta lidhur më mirë Shqipërinë me vendet e rajonit, si dhe për të pasur çmime më të qëndrueshme dhe një siguri furnizimi më të mire. Vitin tjetër, nëpërmjet legjislacionit të ri, do të fillojë edhe implementimi i planit me teknologjitë e reja përmes një masterplani. E gjithë kjo, në mënyrë që të krijohet mundësia që nëpërmjet teknologjisë, energjia të trajtohet me çmimet pik dhe çmimet bazë. Fuqizimi i lidhjeve përsa i përket interkonjeksioneve, duke përfunduar veprën me Kosovën dhe duke shfrytëzuar edhe burimet e mundshme që ka Kosova, është një tjetër nismë. Njëkohësisht, pritet të fillojë edhe vepra tjetër e lidhjes së Shqipërisë me Maqedoninë, duke krijuar një rrjet të mirë në Ballkan dhe duke kontribuar direkt në krijimin e tregut rajonal.
Ndryshon Kodi Penal për hajdutët e energjisë
Është për këtë arsye që siç ndryshuam Kodin Penal për vjedhjen e energjisë, ashtu duhet të bëjmë edhe me veprat e tjera. Madje jo vetëm kaq por në propozimin tim, ka ardhur koha që të tillë keqbërës, për të tilla vepra penale kundër shoqërisë, shtetit dhe mbi të gjitha të ardhmes sonë, të penalizohen, pse jo, me të ardhmen e tyre personale! Sepse kush ndërton pa leje, kush ka një sipërmarrje për prerjen e paligjshme të pyjeve, kush vjedh energjinë elektrike në mënyrë sistematike, nuk ka sesi të lejohet të përfitojë nga shteti, në të njëjtën mënyrë me qytetarin e ndershëm, që respekton ligjin në çdo minutë! Duke filluar nga e drejta për t’u punuar në administratë, deri tek marrja e shërbimeve shtetërore, apo tek e drejta për të përfituar një kredi, pagesa e taksa po ashtu, dhe këto të jenë vepra që nuk mund të amnistohen kurrë në mënyrë ciklike siç ka ndodhur deri më sot. Një strukturë e re në Policinë e shtetit, nga qendra dhe deri në çdo komisariat dhe postë policie, do marrë detyrën të çojë para përgjegjësisë penale, të gjithë ata që shkelin ligjin, me një faturë kaq të madhe për shtetin, për shoqërinë dhe për çdo familje shqiptare, përfshirë këtu ata që kanë guximin, edhe pse kanë detyrën të bëjnë të kundërtën, kanë guximin të lejojnë apo të bashkëpunojnë me hajdutët e energjisë.
