Faton Abdullahu
1) Ndeshja e kombëtares ende nuk ka përfunduar – me fetare.
Mjafton t’i lëshohet një sy Facebookut këto ditë për t’i lexuar reagimet e ndryshme rreth sexhdes së Mavrajt pas shënimit të golit dhe shkuarjes së disa lojtarëve të kombëtares për tu falur në xhami, për të kuptuar se ndeshja, apo thënë më saktë rivendosja e balancave komb e fe ndër shqiptarët në Ballkan do të jetë edhe për kohë të gjatë temë e nxehtë.
Dhe, le të jetë, pse jo: duhet të jemi ne ata që duhet të rivendosim këtë kufij për fat të keq lehtë të lëvizshëm tek ne, por të shenjte dhe të palëvizshëm tek kombet e tjera. Jemi ne ata që duhet të vendosim sa komb e sa fe, ku komb e ku fe, ku e kur bashkë e ku e kur ndaras këto vlera.
Po ndodhin lëvizje të reja të këtyre fenomeneve, si gjithmonë në histori edhe tani nën ndikimin e faktorëve të jashtëm. Në histori kemi humbur shumë dhe jemi vonuar për shkak të pamundësisë së vendosjes së balancave të qëndrueshme komb e fe. Jemi në sprovë të madhe, por edhe në pozita të reja më të favorshme se në të kaluarën.
Dhashtë Zoti që ta kemi një kombëtare dhe kombëtarja të fitojë gjithmonë. Fenë nuk mund ta kemi një, por Zotin po.
2) Vijat e kuqe të BIK-ut
Me suspendimin e punëtorit fetar (e kam të vështirë t’i them hoxhë) Irfan Salihut, Bashkësia Islame e Kosovës vendosi vija të kuqe të cilat askush nuk mund t’i tejkalojë nëse dëshiron që të mbetet i punësuar në këtë bashkësi fetare. Por, a është kjo vijë e kuqe e vendosur aty ku duhet dhe a është sa duhet e qartë dhe e fortë në kuptimin që ta ndal antishqiptarizmën në këtë institucion të rëndësishëm?
Unë konsideroj se nuk ka qenë edhe as tash me këtë suspendim, i cili gjithsesi është hap i mirë përpara, po nuk u vendos aty ku duhet. A kam të drejtë të konstatoj kështu? Vallë a duhet të pritet që dikush, në mes të Kosovës, nga ydbja e xhamisë të thotë diçka aq antishqiptare – sa që do ta lakmonte edhe Akademia e Shkencave Serbe për këshilltar – që të suspendohet. A duhet që të pritet të përpunohet gjerë e gjatë një koncept i tillë e të na servohet nga xhamia apo duhet reaguar më herët dhe me shpejt ndaj tij dhe të tjerëve si ai.
BIK-u me reagimet e saja është vonuar dhe për më keq nuk e ka vendosur vijën e kuqe aty ku duhet, që ta mbroj islamin tradicional, demokracinë, fjalën e lirë e gjithsesi edhe shqiptarizmën. Është koha e fundit që vija e kuqe e BIK-ut të shtyhet më prapa dhe të ndal më shumë e më me efikasitet ekstremizmat në xhamitë tona.
3) Islamofobia
Ka reagime të ndryshme sidomos kohëve të fundit ndaj ndryshimeve që po ndodhin tek ne tash sa vite ndërmjet raportit fe dhe komb, konkretisht fe islame dhe komb shqiptar. Nga këto reagime, vlerësime dhe përfundime mund të kuptohen shumë gjëra. Disave që nuk ju pengojnë shumë trendët e rinj në fenë islame, apo i përkrahin ato, hallin më të madh e kanë tek islamofobia të cilën gjithsesi mund ta gjesh në Kosovë. Por, këtu jo rrallë ka një problem, në të vërtetë një ngatërresë apo edhe huti se çka është në të vërtetë islamofobi.
Kur ka reagime kundër islamit ekstremist në Kosovë, kundër islamit antishqiptar në disa xhami tona, kundër islamit terrorist që po e prodhojmë këtu e po e eksportojmë jo vetëm në Siri, kjo nuk mund të jetë islamofobi, sepse kjo është shqiptarizëm, kjo është liberal-demokraci, shtetndërtim. Por, ja që disa për fatin e keq të cilët nuk janë të paktë, arrijnë të gjejnë shpjegime nga më të ndryshme që kritikën ta shohin si islamofobi.
Ekziston gjithsesi edhe ana tjetër në këtë raport, kur disa duke u munduar ta hedhin ujin e ndotur, hedhin edhe fëmijën e shëndosh bashkë me te. Në këtë rast kemi të bëjmë me islamofobi në Kosovë. Dhe, kjo ngatërresë do të vazhdojë edhe më tutje. Në variantin më të keq, kjo do të ndodhë kur ky ngatërrim bëhet qëllimshëm.
Por, sa më shumë që ne si shoqëri nuk do të jemi në gjendje ta luftojmë vetë stërkeqjen e tash sa kohshme në islamin tonë tradicional, aq më shumë do të rritet keqkuptimi dhe keqinterpretimi i fesë së shumicës së shqiptarëve. Dhe, nga kjo më së shumti do të pësojmë vet ne dhe vetë feja islame.
4) Ekonomia dhe ekstremizmi fetar
Disa e thonë e nuk janë të paktë ata që e mendojnë se zhvillimi ekonomik është premisa e vetme më e mirë dhe më efikase e luftimit të ekstremizmave fetarë tek ne. Në të parë kjo është shumë e saktë. Pak janë ato të këqija që nuk mund të luftohen me zhvillim ekonomik. Por, ka një problem këtu. Problemi është ‘çështja kohë’. Sa kohë merr ky zhvillim ekonomik? Apo edhe më saktë: Sa duhet të zgjatë një zhvillim ekonomik për ta parandaluar një të keqe në Kosovë sikundër është ekstremizmi fetar? Apo edhe pak më ndryshe: Çfarë përmasash duhet të jetë ai zhvillim ekonomik në Kosovë që të mund ta ndal një të keqe të tillë?
Këto pyetje na sjellin tek një përfundim pragmatik. Se, të presësh që zhvillimi ekonomik në Kosovë ta parandalojë një të keqe të kësaj natyre do të thotë që aktualisht të mos ballafaqohesh me këtë të keqe duke shpresuar se zhvillimi ekonomik do ta bëjë të veten. Për më keq, të kesh një qasje të tillë prej ekonomisti metafizik, do të thotë që ta lësh atë të keqe të merr hov duke mos i dal përball dhe të shpresosh e të thuash se je duke e ballafaquar. Prandaj, e keqja e tillë në Kosovë kërkon vullnet dhe kurajo politike dhe zbatim ligji apo edhe ligje të reja efikase tash – menjëherë.
