Një ‘armik’ i ri ka kërcënuar ushtrinë dhe shtetin serb. Pas avokatit të popullit, OJQ-ve dhe mediave, ‘rreziku’ tani po vjen nga prokuroria serbe e krimeve të luftës.
Kur Qendra për të Drejtën Humanitare me bazë në Beograd hodhi dyshimet se shefi i shtabit të Ushtrisë Serbe Ljubisa Dikoviç ishte përgjegjës për krime lufte në rajonin e Drenicës në Kosovës në vitin 1999, shifrat e qeverisë dhe mediat pranë autoriteteve thanë se ky ishte një sulm ndaj ushtrisë dhe këmbëngulën se biografia e gjeneralit ishte pa të meta. Ata risollën në kujtesë akuzat e mëparshme të Qendrës për të Drejtën Humanitare për Dikoviçin në vitin 2012, kur prokuroria ekrimeve të luftës u përgjigj duke thënë se nuk kishte asnjë informacion në lidhje me përfshirjen e tij në çdo krim.
Por më pas prokurori i krimeve të luftës Vladimir Vukcevic njoftoi se një hetim kishte arritur në përfundimin se 45 civilë “ishin ekzekutuar” gjatë një operacioni policor dhe ushtarak kundër Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në fshatin Rrezalle në rajonin e Drenicës më 5 prill 1999. Ai shtoi se të gjithë të gjithë ata që mund të kishte qenë përgjegjës për këtë krim do të hetoheshin, përfshirë këtu edhe Dikoviçin.
Presidenti serb Tomislav Nikoliç tha dy ditë më vonë se ai ishte i sigurt se gjeneral Dikoviç nuk ishte kriminel lufte, por “një njeri i nderuar, i edukuar dhe i rritur me frymën e vjetër serbe”. Ai i dha Dikoviçit Urdhrin e Shqiponjës së Bardhë me Shpata, të klasit të parë, në ditën e krijimit të shtetit të Serbisë, më 15 shkurt, për kontributin e tij në rindërtimin e sistemit të mbrojtjes të vendit dhe për komandimin e forcave të armatosura.
Presidenti Nikoliç ka përdorur edhe mundësinë për t’i përcjellë një mesazh të qartë prokurorisë serbe të krimeve të luftës dhe Vukçeviçit në veçanti, duke thënë se ai duhet të punojë në interes të shtetit serb.
“Ai nuk është peng i prokurorisë së Hagës (gjykatës për krime lufte), ose thjesht një dorë që firmos dekrete që vijnë nga Haga,” tha Nikoliç në një intervistë me gazetën serbe “Politika”.
Ai tha se hetimi ishte pjesë e një fushate të orkestruar kundër shtetit dhe vuri në dukje se Vukçeviç ka qenë një figurë e lartë ligjore për shumë vite, por vetëm tani po e hetonte Dikoviçin. “Ai bën mirë të mendojë për atë që po gërmon në Serbi,” tha Nikoliç.
Vesna Rakic Vodinelic, një profesoreshë e drejtësisë në universitetin privat “Unioni” në Beograd, tha këto fjalë ishin menduar si një paralajmërim.
“Kjo deklaratë nga presidenti, është një përpjekje e dukshme publike për të vënë në pozitë jo vetëm prokurorin Vukçeviç, por edhe të tjerët gjithashtu,” tha RakicVodinelic.
“Nuk besoj se ai e ka përdorur rastësisht fjalën “gërmoj”. Nga njëra anë, mendoj se ai e kishte fjalën për zhvarrosjen mendjes, e cila kryhet nga prokuroria, por nëse ai do të thoshte ‘mos fusni hundët’, kjo do të thotë të mos bëni asnjë hetim të mëtejshëm,” tha ajo.
Ish-presidenti i Gjykatës së Lartë ë Serbisë, Zoran Ivosevic, theksoi ndërkohë se krimet e luftës nuk janë subjekt i statuteve të kufizimit, kështu që edhe nëse nuk ka asnjë hetim tani, mund të ketë një nga një qeveri të ardhshme.
“Nëse shefi i stafit të ushtrisë është i pafajshëm, atëherë është në interes të tij që gjithçka të hetohet. Prokurori nuk tha se ai do të ndjekë penalisht Dikoviçin, por se do të shqyrtojë të gjitha faktet dhe rrethanat dhe askush nuk mund ta ndalojë këtë, sepse kjo është në përputhje me ligjin,” tha Ivosevic.
Të dy, Ivosevici dhe Rakic Vodineliç, vuri në dukje një tjetër citim nga intervista e presidentit serb. “Çdo prokuror duhet të jetë autonom dhe të ketë autonomi të plotë në Serbi, por jo pavarësi,” tha Nikoliç.
“Ky është një mesazh politik,” tha Rakic Vodinelic. “Nëse prokurori është i varur, nga kush varet ai? Në këtë rast prokurori i krimeve të luftës është thjesht në varësi të prokurorit publik shtetëror. Ai sigurisht që nuk varet nga presidenti Nikoliç, e as ky i fundit nuk varet nga ai.”
Partitë opozitare në parlament e dënuan deklaratën e Nikoliçit dhe vendimin e tij për t’i dhënë Dikoviçit një medalje shtetërore në një kohë kur krimet e Kosovës po hetohen dhe po diskutohet edhe përgjegjësia e mundshme e gjeneralit. Ish-kreu i shtetit , Boris Tadiç i Partisë Social Demokrate, shkoi edhe më tej dhe paraqiti një mocion për të filluar procedurën për heqjen e Nikoliçit, sepse ata pretendojnë se ai ka shkelur kushtetutën. Deputetët e opozitës nga Partia Demokratike dhe Partia e Re thanë se do ta mbështesin mocionin.
Ivosevic listoi një sërë nenesh nga Kushtetura e Serbisë dhe Ligjit për Prokurorinë Publike, të cilat ai tha se janë shkelur nga deklaratën e Nikoliçit. “Sipas nenit 5, paragrafi 2 i Kushtetutës, as pushteti legjislativ dhe as ai ekzekutiv nuk mund të ndikojnë mbi prokurorinë publike. Ligji thotë se ndikimi është rreptësisht i ndaluar,” tha ai.
Rakic Vodinelic tha se ajo nuk beson se nisma e opozitës do të ketë sukses. Të paktën një e treta e ligjvënësve duhet të propozojë nxjerrjen para gjyqit, para se një propozim i tillë të kalojë në gjykatën kushtetuese dhe për ta kaluar në rend dite në parlament, të paktën 126 deputetë duhet të votojnë në favor. Koalicioni qeverisës ka 158 nga të 250 deputet në total në parlament. “Me këtë shpërndarjen vendesh në parlament, jam e sigurt se një propozim i tillë nuk do të miratohet,” tha ajo.
Stanislava Pak, një këshilltar i Nikoliçit, ka thënë se iniciativa për të fajësuar presidentin është “pjesë e sulmeve të sinkronizuara mbi shtetin dhe institucionet e tij”.
Qendra për të Drejtën Humanitare, si edhe prokurori Vukcevic dhe deputetët që duan të fajësojnë presidentin, duket se janë pjesë e komplotit të dyshuar kundër shtetit.
Ish-drejtoresha e QDH-së, Natasa Kandic është paditur nga Dikoviçi për shkelje të nderit dhe prishje të reputacionit të tij, pasi një raporti të mëparshëm nga ana e QDH-ja pohoi se ai ishte përgjegjës për krimet e luftës në Kosovë në vitin 1999.
Ndërkohë komisionerja serbe për Mbrojtjen e Barazisë, Nevena Petrusic, u akuzua në mënyrë të ngjashme se kishte sulmuar ushtrinë, sepse tregoi interes në rastin e një majori që u largua nga ushtria pasi ai vendosi të ndryshonte seksin e tij. Komisioneri për Informacione me Rëndësi për Publikun Radoljub Sabic u kritikua gjithashtu pasi ai urdhëroi Ministrinë e Mbrojtjes t’i dërgonte të dhëna mbi aviacionin ushtarak agjencisë së lajmeve Beta.
Avokati i Popullit Sasa Jankovic ende po përpiqet të sigurojë informacionet që ka kërkuar nga Ministria e Mbrojtjes në lidhje me dyshimin se Agjencia e Sigurisë Ushtarake ka monitoruar aktivitetet e Partisë Radikale Serbe, si dhe informacione në lidhje me një incident në Paradën e Krenarisë në Beograd në vitin 2014, kur njësia ushtarake Kobrat u përlesh me njësinë speciale të policisë e xhandarmërisë dhe u plagos vëllai i kryeministrit serb Andrej Vucic.
Përgjigja e fundit e kërkesave të tij për informacione u dha në revistën “Odbrana” (Mbrojtja) të Ministrisë së Mbrojtjes, e cila botui një editorial duke argumentuar se ushtria po sulmohej nga organizata dhe institucione të ndryshme, përfshirë këtu edhe QDH-ja dhe Jankovic.
Jankovic u përgjigj duke akuzuar autoritetet dhe duke u përpjekur t’i shmangej pyetjeve të vështira: “Kur ke frikë nga armiqtë e vërtetë, gjen dikë për të larguar vëmendjen nga vetë dobësia jote. Kjo është një taktikë frikacakësh ,” shkroi ai në Twitter.
Në vend që të kritikojnë institucionet e pavarura si Avokati i Popullit, Komisioneri për Mbrojtjen e Barazisë dhe prokurorinë e krimeve të luftës, zyrtarë të lartë ndoshta duhet të tregojnë pak respekt ndaj tyre, sepse ata janë zgjehdur nga vetë autoritetet shtetërore.
“Nëse themi se po respektojmë sundimin e ligjit dhe po e shkelim atë në çdo hap që hedhim,” tha Ivosevic, “çfarë kuptimi ka neni 302 i Kushtetutës Serbe, i cili ndër të tjera thotë se sundimi i ligjit zbatohet kur autoritetet i binden kushtetutës dhe ligjit?”
Ose për ta thënë ndryshe, ata njerëz, puna e të cilëve është të mbështesin Kushtetutën e Serbisë, ndoshta më parë duhet ta lexojnë atë.
Artikull i BIRN.
