Nga Massimo Gaggi
Në Ferguson problemi, përveç dhunës së agjentëve, ishte identifikuar në mungesën e përfaqësimit: kryebashkiak dhe shef policie të bardhë në zonën e qytetarëve me ngjyrë të St Louis. Por në Baltimorë, kryebashkiakja është një grua me ngjyrë, bijë e një udhëheqësi të adhuruar të luftës për të drejtat civile: një demokrate që ka vendosur t’i shkojë deri në fund verifikimit të përgjegjësisë të forcave të rendit për vdekjen e Freddie Gray, një i ri afroamerikan që vdiq më 12 prill për shkak të frakturave në vertebra gjatë arrestimit. Dhe shefi i policisë, Anthony Batts, edhe ai me ngjyrë – i ka akuzuar tashmë gjashtë agjentët që e arrestuan Gray: përgjegjës të paktën për mosdhënien e ndihmës. Për këtë arsye ai ka përfunduar në shënjestrën e sindikatës së agjentëve.
Në Baltimorë, ndryshe nga Ferguson, familja e viktimës nuk i fryu zjarrit të revoltës, duke kërkuar paqe dhe protesta të përmbajtura. Liderët fetarë, të bashkuar, i shtynë njerëzit ta shprehnin inatin e tyre në mënyrë civile. Dhe kur nisën plaçkitjet pastorët e krishterë dolën nëpër rrugë: së bashku me krerët myslimanë të Nation Islam shkuan t’i nxirrnin jashtë djelmoshat me ngjyrë nga dyqanet e thyera, duke i ridërguar në shtëpi.
Baltimora nuk është Fergusoni. E megjithatë, në disa aspekte revolta këtu ka qenë edhe më e keqe se ajo që shpërtheu në qytetin e Misurit: plaçkitje dhe zjarrvënie në mes të ditës, banda djemsh me fytyra të pambuluara, banda të ndara nga një urrejtje e thellë që u bashkuan për të sulmuar policinë. Dhe kështu që gjendja e jashtëzakonshme, ardhja e ushtarëve të blinduar të Gardës Kombëtare dhe ligji ushtarak, stampohen si një markë e pashlyeshme në një qytet të lavdishëm, me një jehonë të madhe historike dhe kulturore, që ndodhet vetëm 40 kilometra larg kryeqytetit Uashington.
Përse? Një përgjigje vjen edhe nga fotot-simbol të ditës së marrëzisë të këtij metropoli të Merilendit: mama afroamerikane që shkojnë t’i marrin fëmijët e tyre, djelmoshat e veshur me bluza me kapuça të zinj. Kanë pamje kërcënuese, por këto mama tigresha, dhembshurisht të ndryshme nga mamatë aziatike që i shtyjnë fëmijët e tyre drejt shtegut të ekselencës shkollore, i kapin për fyti: iu lëshojnë shuplaka, i largojnë duke i shtyrë nga plaçkitjet dhe zjarret. Djem të rritur në braktisjen e getove, nëpër familje shpeshherë të shkatërruara. Shumë prej tyre nuk e kanë njohur kurrë autoritetin atësor. Dhe mamatë punëtore, që nxjerrin thonjtë me dëshpërim në përpjekje që t’i mbajnë larg telasheve, nuk mund të bëjnë shumë për t’i larguar nga trotuari i rrugës. Për të shmangur që shkolla të jetë vetëm një parkim pa shpresë (gjithnjë nëse në mëngjes paraqiten në klasë).
Kështu që ura e autostradës që lidh periferinë e West Baltimore ku janë të vendosura Gilmor Homes, një lagje e mjerë më shtëpi popullore në të cilat është rritur Freddie Gray, me qendrën dhe me Baltimore University, në vend që të jetë lidhëse shndërrohet në një kufi. Nga njëra anë getoja, nga ana tjetër shoqëria e bardhë dhe e begatë. Distanca mes dy botëve nuk është vetëm e karakterit ekonomik, me varfërinë dhe papunësinë që i kanë pushtuar lagjet perëndimore: afroamerikanët që kanë dëshirë të studiojnë dhe që kanë aftësi të mjaftueshme arrijnë të marrin bursa studimi dhe të diplomohen. Por në një shtresë shoqërore kaq të dërrmuar, nëpër lagje të mbuluara nga droga dhe nga zhgënjimi, kush dëshiron të emancipohet duhet të ketë një forcë të madhe të brendshme: të punojë fort pa një familje pas krahëve apo miq që e trajtojnë si “tradhtar”, si dikush që aspiron një jetë prej të bardhi.
Është edhe për këtë arsye që një vit pas krijimit të një task-force të Shtëpisë së Bardhë për t’u përballur me problemet racore, trazirat vazhdojnë të përsëriten dhe tani po mbërrijnë deri në dyert e kryeqytetit. Urdhëresa e parë e nxjerrë nga urtësitë e Obamës është: polici i shekullit të 21-të duhet të jetë një gardian i shoqërisë që ruan rendin, por tregohet edhe i kujdesshëm që të fitojë besimin e komunitetit. Fjalë të cilat nuk e kanë ulur ashpërsinë e ndërhyrjeve të agjentëve nëpër ferr-et suburbane të Amerikës: janë vrarë të paktën 12 njerëz me ngjyrë të paarmatosur gjatë 18 muajve të fundit. Dhe ndërkohë që në Baltimorë afroamerikanët thonë “mjaft”, në Annapolis – tjetër periferi e Uashingtonit, ajo e bardhë e akademive ushtarake – parakalohet në mbështetje të policisë, e cila “bën një punë të vështirë për të mbrojtur qytetarët dhe nuk duhet të lejojë që të frikësohet”.
Corriere della Sera
