Presidentja e parë e Kosovës znj. Atifete Jahjaga e vlerësoi Samitin e Grave të Biznesit në Diasporë dhe u shpreh se Diasporës, tashmë përveç se i duhet përkrahja morale, i duhet edhe infrastruktura për të investuar e për të zgjeruar biznesin. Jahjaga tha se është jetike që qeveritë së bashku me institucionet që i kontrollojnë ekonomitë, të jenë në bashkëpunim të ngushtë e të kenë komunikim të vazhdueshëm me sipërmarrësit në Diasporë.
Fjala e plotë:
Është një nder i jashtëzakonshëm të marr pjesë në këtë samit sot, e të jem në mesin e shumë grave të fuqishme të cilat përveç që kanë arritur të korrin sukses në industri të dominuara nga burrat, kanë kontribuuar konkretisht në përmirësimin e jetës së shumë vajzave e grave të tjera përmes punësimit dhe hapjes së mundësive të reja.
Në secilin nga diskutimet ku përflitet fuqizimi i gruas, kam një qëndrim të prerë dhe të paluhatur për një kohë të gjatë. Fuqizimi i plotë i një gruaje – përveç edukimit, trajtimit të barabartë në familje e shoqëri, e mundësisë për qasje në resurse – arrihet kur ajo pavarësohet financiarisht.
Fuqizimi financiar i një gruaje implikon gjithë familjen e saj, dhe jo vetëm atë si një punëtore që paguhet për kontributin që ajo jep në profesion. Ka hulumtime të shumta që e dëshmojnë që një grua si kryefamiljare dedikon shumë më shumë resurse financiare për mirëqenien e përgjithshme të familjes, krahasuar me një kryefamiljar burrë.
Dhe në fakt, nuk kemi nevojë për hulumtime për ta kuptuar vërtetësinë e këtij fakti. Nisemi prej nënave e gjysheve tona, të cilat gjithnjë kanë pasur mjete të dedikuara për secilën nevojë të fëmijëve të tyre, për nevojat e shtëpisë, e për mbarëvajtjen e punëve.
Kur një grua fiton dhe menaxhon paranë e saj, potenciali i saj prekë secilën sferë të jetës – duke filluar që nga perceptimi pozitiv i shoqërisë për të e deri tek vlerësimi i saj për veten – të gjitha shumëfishohen eksponencialisht.
Gratë sipërmarrëse prezente në këtë diskutim besoj se janë të vetëdijshme se sa i rëndësishëm është biznesi i tyre, jo vetëm në aspektin ekonomik personal, por edhe në sferën kulturore e shoqërore. Shpeshherë fokusohemi vetëm tek përfitimet ekonomike, sepse tek e fundit ky është synimi i secilës ndërmarrje – maksimizimi i përfitimeve – ama, jo mjaftueshëm reflektojmë mbi aspektin social që këto ndërmarrje mund të kenë.
Të akumulosh pasuri dhe të kontribuosh në shoqëri nuk e përjashtojnë njërën apo tjetrën. Në fakt, pasuria dhe kontributi në shoqëri duhet patjetër të gërshetohen.
Gratë në biznes, jo vetëm në pozita administrative, por menaxhuese e udhëheqëse nuk duhet të jenë vetëm tema interesante për tryeza të rrumbullakëta apo konferenca. Ato duhet të jenë prioritet kombëtar i secilës qeveri për të pasur një ekonomi të zhvilluar e një shoqëri të shëndoshë. E, kur jemi tek prioritetet e qeverisë dhe shfrytëzimi i plotë i potencialit të hisedarëve të saj, diaspora është një thesar kombëtar që i karakterizon të dyja vendet tona – Kosovën dhe Shqipërinë.
Diaspora shqiptare në mbarë botën vazhdon të jetë e lidhur emocionalisht me vendet amë. Kjo është arsyeja pse ekonomitë tona janë të varura nga remitencat, që mundësojnë mos vërejtjen e tkurrjes ekonomike, e sidomos në këtë periudhë sfiduese për gjithë botën. Pa remitencat e diasporës, shumë familje do të pësonin shok ekonomik, e do të kalonin në anën tjetër të pragut të varfërisë, e cila do iu pamundësonte atyre çasje në edukim, punësim, e shëndetësi.
Por, shumë më shumë se përmes dërgimit e remitencave, diaspora do ta përmirësonte situatën ekonomike, por edhe shoqërore, nëse ato para do t‘i investonte ne vendin amë. Nëse sipërmarrësit dhe sipërmarrëset shqiptare në mbarë botën do të dedikonin një pjesë të mjeteve për investim në vendin nga i cili kanë ardhur, jam e bindur që situata do të ndryshonte për të mirë. Siç thotë edhe proverbi që tanimë është klishe (por ka një arsye legjitime pse ca fjalë shndërrohen në klishe) „nëse ia jepni njeriut një peshk, e ushqeni për një ditë. Nëse e mësoni njëriun të peshkojë, e ushqeni për gjithë jetën“. E në këtë çështje, qeveritë duhet të lehtësojnë qasjen e diasporës në ekonomi, e të mundësojnë hapjen e më shumë bizneseve. Diasporës, përveç që i duhet përkrahja morale, i duhet edhe infrastruktura për të investuar e për të zgjeruar biznesin. Prandaj është jetike që qeveritë së bashku me institucionet që i kontrollojnë ekonomitë, të jenë në bashkëpunim të ngushtë e të kenë komunikim të vazhdueshëm.
Dhebesoj që kjo konferencë sot, është një thirrje për diasporën shqiptare, duke përdorur të njejtën analogji si të peshkut më lart që ta ndihmojmë shoqërinë shqiptare të ushqehet për tërë jetën.
Edhe në kontekstin e diasporës, duhet implementuar perspektivën gjinore. Cështja gjinore nuk duhet të trajtohet si temë më vete, e izoluar nga komponentet tjera të shoqërisë. Ajo prek secilën nga fushat e jetës, pa të cilën nuk mund të kemi as ekonomi të shëndoshë e stabile, e as shoqëri përparimtare.
Gruaja ekselente… çfarë është ajo?
Gruaja ekselente, sipas përkufizimit të përgjithshëm, është ajo që ka arritur të korrë sukses në profesion, të udhëheqë një organizatë, të menaxhojë një biznes, apo të jetë në krye të një institucioni. Por, më duhet ta komplementoj këtë përkufizim duke shtuar që gruaja ekselente gjindet në secilën shtëpi shqiptare sepse nuk është e lehtë për asnjërën prej tyre të mbijetojë në një sistem ku trajtohet si më pak e rëndësishme – ku privohet nga e drejta e trashëgimisë, e drejta për të punuar, e e drejta për t’u shkolluar.
Është detyrë e neve që jemi këtu, që veçse jemi të privilegjuar me një pavarësi financiare, të ndihmojmë grupin e dytë që t’i bashkangjitet grupit të parë të grave ekselente, sepse të vetme ato nuk mund t’ia dalin.
