Televizioni ABC News ka bërë publike kontratën mes Drejtorisë Rajonale të Kulturës Kombëtare Gjirokastër dhe kompanisë private Geraldina Sposa, të lidhur një ditë përpara dasmës së Erion veliajt, që vë në dispozicion kalanë e Gjirokastrës për organizimin e dasmës së ministrit. Geraldina Sposa ka paguar 50 mijë lekë të reja për 10 orë ceremoni, nga ora 14 deri në 24.00 të datës 6 shtator, afat që është tejkaluar dukshëm pasi dasma ka vazhduar deri në orët e para të mëngjesit të 7 shtatorit.
Siç shihet në mandat pagesën, këtu më poshtë, shuma është paguar me destinacion: aktivitet kulturor.
Por a përbën aktivitet kulturor një ceremoni martesore, për më tepër a “kontribuon në ruajtjen dhe promovimin e vlerave të trashëgimisë kulturore në funksion të komunitetit, etj”, siç thuhet në kontratën në fjalë? Pyetja mund të ketë vetëm një përgjigje: që martesa në përgjithësi nuk është aktivitet kulturor, por martesa e Erion Velisë është aktivitet kulturor. Madje me impakt të madh tek qyetarët shqiptarë.
Këto marifete për të dhënë si mall pa zot objekte të trashëgimisë kulturore lënë një shije të keqe, pavarësisht se emërtohen aktivitete kulturore apo ngjarje që promovojnë kulturën. Për 50 mijë lekë çdo qyetar shqiptar do të kishte dashur ta bënte dasmën në një kala (lokalet kushtojnë shumë herë më tepër), por sigurisht nuk mund ta bëjnë këtë. Kalatë do të shndërroheshin në vende ahengu dhe jo në dëshmi të historisë sonë.
Nuk ka dyshim që dasma glamour është një shkelje e hapur e ligjit për ruajtjen e trashëgimisë kulturore që i bëhet si favor ministrit të Mirëqënies. Sipas nenit 33 të këtij ligji: “Gërmimi, restaurimi, përdorimi dhe çdo veprim tjetër në monumentet e kulturës, si dhe çdo ndryshim në truallin e vënë në mbrojtje rreth tyre, bëhet vetëm me autorizimin e Institutit të Arkeologjisë ose të Institutit të Monumenteve të Kulturës”. Për dasmën e ministrit të dy këto institute nuk kanë lëshuar ndonjë autorizim.
Ligji është shkelur edhe për “investimet vullnetare” të bëra në kala para dasmës së ministrit me rastin e Trakufesit. Sipas nenit 35: “Punimet e mirëmbajtjes, të restaurimit dhe të rigjallërimit të monumenteve të kulturës kryhen me fondet e dhëna Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sporteve nga Buxheti i Shtetit, pasi të jetë miratuar plani i këtyre punimeve nga Instituti i Monumenteve të Kulturës”. Edhe në këtë rast nuk ka patur asnjë plan, miratim apo leje nga institucionet përkatëse për të lejuar punimet në skenën e Kalasë, të cilat i ka drejtuar “vullnetarisht” ministri Veliaj dhe bashkëshortja e tij.
Vetëm në Shqipëri mund të ndodhë që objektet historike të trjatohen si mall pa zot, pa përfillur ligjin dhe rregulloret dhe prokuroria të mos marrë mundimin të hetojë për këto shkelje. Pa harruar këtu, se për një sit të Unescos promocioni është rreptësisht i ndaluar në një event familjar dhe kalaja ka statusin e Monumentit të Kategorisë së Parë.
Kontrata e dasmës, që po japim të plotë më poshtë, është një dëshmi e zezë mbi të bardhë se si një dasëm shëndërrohet në aktivitet kulturor dhe se si për 50 mijë lekë të reja një monument i mbrojtur nga Unesco kthehet në skenë ahengu.
