Ilir Seci
Nga Shqiperia, regjisori Artan Malaj, plot shqetesim na kishte derguar në nje mesazh apelues, per nje Kulle te vjeter malesore, qe rrezikon shembjen në Malesi.
-“Miq! Te bejme diçka se kjo Kulle po shembet!”-na shkruante në mesazh, bashkengjitur me disa foto te Kulles, qe i sollem në jetë shkrim…
Kulla eshte nje karakteristike malesore qe gjendet në fshatin Papaj te Shipshanit, Tropoje, nder Kullat me te vjetra në Malesi. Siç mund ta shikoni nga fotot shoqeruese te ketij shkrimi, Kulla eshte në gjendje te mjerueshme dhe rrezikon te shembet nga dita në ditë! Kjo Kullë shekullore, nuk eshte mirembajtur ngaqë nuk banon kush më në të, ndaj rrezikon te bjere brenda! Po u shemb do na zhduket edhe nje tjeter pasuri etno-grafike e Malsise së Gjakoves si eshte quajtur Tropoja deri në vitin 1946…
Numerohen me gishtat e njeres dore, Kullat e kesaj natyre në rrethin e Tropojes! Arkitektura e kesaj kulle ka tiparet e mjeshterise ndertimore te fisit te Gashit, me disa nen-tipare te zones se Shipshanit! Do ishte me te vertete nje fatkeqesi per ne po të shembej kjo Kulle! Çfare mund tu tregojme neser pasardhesve tane në mungese te deshmive te tilla etnografike!? Çfare mund tu tregojme niperve tanë neser ne mungese te ketyre vlerave te rralla arkitekturore?! Mos valle do u tregojme ato shëmtirat e betonta, qe plot vetekënaqësi i quajme Vila!? Do u tregojme vilat-bunkerë qe kemi ndertuar si çibanë mes bukurive te Atdheut, nga Riviera deri në Alpe?!… Nuk besoj!
Kullat malesore si kjo në Papaj, Shipshan, në çdo gur kanë te shkruar kodin tone gjenetik shqiptar. Ne çdo gur mbartin identitetin tone, në çdo gur mbajnë të gdhendur dashurine per atdheun, dashuri qe eshte ngulitur aty prej lëmimit te çdo dalte qe i skaliti shqip! Aty në qoshet, (kungët) e kësaj Kulle Malsie eshte i gdhendur gjiri i Rozafes legjendare… ai gji qe mëkoi breznitë në shqip, me qumeshtin e Nanes Shqiperi!
I mëkoi me qumeshtin shqip per shekuj me rradhe, deri me sot, kur breznite po mëkohen me qumesht artificial dhe po hedhin shtat njeheri me moskokeçarjen per trashgimine tone kombetare! Moskokeçarje per trashgimine e vyer qe plot luftera, perpjekje e mundime na e sollen deri ketu te paret tanë…
Ne si shqiptaret mburremi me lashtesine tone si pasardhes te Ilireve historike e nga ana tjeter prej dekadash i kemi lene pas dore, shpesh edhe shkaterruar vlerat tona kulturoro-historike qe na provojne lashtesine! Vlera qe jane deshmite e qenësisë tone në keto troje… Sa objekte te lashta kemi shkaterruar gjithë keto dekada?! Sa kemi sot te ruajtura dhe te mirembajtura?! Çdo krahine e vendit tone ka vlerat e veta etnografike, ka vlerat arkitekturore, vlera qe jane pasuri kombetare, vlera qe në vend qe te ruhen dhe mirembahen jane lene ne meshire te fatit! Nje moskokeçarje te tille shkaterrimtare nuk e kanë enderruar as armiqte me te eger te kombit tone… Dhe ja ku po ngjet sot pikerisht ajo qe enderronin anti-shqiptaret; Deshmite e tradites, deshmite e qenësisë sone po rrenohen, po shuhen dhe shkojne drejt zhdukjes… Me keto ritme, do vije nje dite Kur nuk do jemi në gjendje te provojme as autenticitetin tone në trojet tona pasi goma e moskokëçarjes do kete fshire gjjthshka…
