Ish-administratorët çekë të kompanisë së shpërndarjes së energjisë elektrike CEZ mund të vihen nën akuzë nga Prokuroria Shqiptare, pasi aktualisht janë dy çështje të hapura, ajo e mbifaturimeve të faturave të energjisë dhe tjetra e mbledhjes së borxheve. Hetuesit e çështjes, krahas mbledhjes së provave për këto dy procedime, po studiojnë edhe detajet e marrëveshjes midis qeverisë shqiptare dhe CEZ shpërndarje, për kalimin e aksioneve, pasi ka të dhëna se ekziston edhe një klauzolë që vendi ynë i ka “amnistuar” punonjësit çekë nga çdo përgjegjësi penale. Megjithatë, burimet nga akuza pohojnë se mund të rihetojnë këdo që ka bërë krime në vendin tonë, pasi marrëveshja nuk mund të përjashtojë nga përgjegjësia asnjë individ, qofshin këta të huaj. Burime nga akuza qendrore lënë të kuptohet se hetuesit e çështjes, krahas marrjes nën përgjegjësi penale të shqiptarëve, qofshin për mbifaturimet apo mbledhjen e borxhit, po bëjnë verifikime edhe për ish-administratorët çekë. Ka dyshime se kompania ka bërë mashtrime kolosale dhe gjatë kësaj kohe, asnjë institucion nuk ka bërë verifikimet e duhura, për t’i vënë para përgjegjësisë penale.
Mbifaturimet
Prej gati dy vitesh, Prokuroria e Tiranës zbuloi një organizim perfekt të mbifaturimit të energjisë elektrike nga “CEZ Shpërndarje”, megjithëse faktet erdhën menjëherë sapo çekët u larguan nga Shqipëria. Njësia Task-Forcë në Prokurorinë e Tiranës thotë se ka disa skema sesi shqiptarëve u faturohej më shumë energji elektrike, ndërsa më problematike ka qenë skema e “gjobave”, pasi në këtë rast pagesa ishte mjaft e kripur. Hetuesit kanë zbuluar se “organizatorët” kanë qenë anëtarët e bordit drejtues, ndërsa “zbatuesit” kanë qenë punonjësit e thjeshtë, që nga inxhinierët elektronikë e elektrikë e deri te kontrollorët e matësve. Skema ka funksionuar të nisë menjëherë pas problemeve që “CEZ Shpërndarje” kishte me ERE-n. Është zbuluar një vendim për të faturuar “energjinë e pamatur” te qytetarët. Në këtë vendim ishin shkruar se bazohej në ligj dhe rregullore, por pas konsultimit me specialistë të pavarur të fushës u zbulua se prej kësaj rregulloreje kishte filluar edhe skema e “gjobave”. Hetuesit thanë se anëtarët e bordit të CEZ kishin autorizuar disa persona që të filtronin listën e konsumatorëve, familja apo biznese. Punonjësit e CEZ, me anën e filtrimeve, arrinin që të krijonin një listë me emrat e konsumatorëve ndaj të cilëve do të vendosej mbifaturimi. “Skema ishte shumë e thjeshtë. Personat e autorizuar nga CEZ gjenin emrat e klientëve buxhetorë, apo edhe biznesmenë, që nuk i kishin shumë problem pagesat e energjisë. Madje, edhe persona që nuk ishin ankuar për ndonjë faturë të ‘kripur’. Kjo listë më pas u kalonte kontrollorëve, sipas zonave përkatëse, dhe këta të fundit u vendosnin fatura aforfe. Pra, nëse një familje harxhon mesatarisht 50 mijë lekë të vjetra, kësaj familjeje i shkonte një faturë pesë herë më e lartë, pra 250 mijë lekë të vjetra. Në sistem, kontrollorët shkruanin se kjo ishte energji e harxhuar, ndërsa nëse klienti e konstatonte, atëherë përgjigjja e tyre ishte se kjo ishte një gjobë”, pohojnë burimet nga prokuroria. Sipas saj, dijeni për këtë parregullsi kanë pasur edhe drejtuesit madhorë të CEZ-it, të cilët i kanë autorizuar punonjësit që të kryejnë mbifaturime, për “energjinë e pamatur”. Hetimet dolën në përfundimin se 14 mijë abonentë u mbifaturuan, ndërsa ende nuk është përcaktuar ndonjëherë dëmi i shkaktuar qytetarëve apo bizneseve. Për këtë skandal u dënuan vetëm kontrollorët e matësit të energjisë elektrike.
Akuza zbardhi edhe skemën nëpërmjet “gjobave”. Mësohet se persona të paautorizuar, pra kontrollorët e matësve, vendosnin fatura aforfe për klientët, me motivacionin se ka pasur ndërhyrje në sahat. Burimet nga prokuroria thanë se ka disa skema sesi është ndërhyrë në këta matës, ndërsa krahas “gjobës” është edhe skema e “hakerave”, ku disa njohës të mirë të elektronikës futeshin në sistemin e CEZ-it dhe shtonin kilovatë konsumatorëve. Megjithatë, prokuroria thotë se ka sekuestruar disa pajisje elektronike në CEZ, të cilat kanë qenë edhe objekt ekspertimi. “Kemi gjetur disa gjurmë të ndërhyrjeve në sistem”, thanë burimet nga Prokuroria e Tiranës, e cila shton se “hakerat” kanë qenë punonjës çekë të CEZ-it.
Mbledhja e borxheve
“Presioni” i politikës ka sjellë “tërheqjen” e prokurorisë për çështjen CEZ-DIA. Pak ditë më parë, burimet nga akuza qendrore deklaronin se i kishin “duart e lidhura” për të hetuar punonjësit çekë të CEZ-it, pasi ekziston një klauzolë në marrëveshjen për kalimin e aksioneve shtetit shqiptar, ku përjashtohen nga ndjekja penale. Tashmë, pas konsultimeve në akuzën qendrore, hetuesit kanë marrë “dritën jeshile” për të bërë çdo verifikim, megjithëse në fund mund të jetë i dëmtuar shteti shqiptar. Gjithsesi, burime nga prokuroria pohojnë se Josef Hajsek, do të hetohet njësoj si Kastriot Ismailaj, megjithëse i fundit ndodhet nën arrest prej disa muajsh, për mashtrim dhe pastrim parash. Akuza thotë se veprimet e Ismailajt janë bërë në bashkëpunim me Hejsek dhe ekziston mundësia që ish-administratori çek mund të akuzohet për të njëjtat vepra penale, madje ai rrezikon të merret i pandehur. Njësia Task-Forcë thotë se kanë prova të mjaftueshme, pas një periudhe të gjatë hetimore, ku pjesë e dosjes janë edhe firmosja e marrëveshjes mes përfaqësuesit të DIA-s, Ismailaj, dhe dy përfaqësuesve të CEZ, me personazh kryesor kryetarin e bordit drejtues, Josef Hajsek. Prokuroria pohon se ka dyshime se Hajsek ka rol aktiv në skemën e mashtrimit, që dyshohet se ka nisur para lidhjes së kontratës së parë për mbledhjen e borxheve e që mban datën 1 tetor 2010. Sipas prokurorisë, Ismailaj ka paraqitur të dhëna të rreme dhe dokumente fiktive për strukturën dhe eksperiencën e DIA-s, një shoqëri e regjistruar në regjistrin tregtar dy muaj para firmosjes së marrëveshjes, ndërkohë që në referim të tyre palët kanë firmosur. Episodi i dytë shprehen prokurorët, ka lidhje me përcjelljen e këtyre materialeve të pavërteta mbi DIA-n në prag të marrëveshjes së dytë të shkurtit 2011, nga CEZ-i në Shqipëri drejt këshillit mbikëqyrës të shoqërisë në Pragë. Por ajo që është më e rëndësishme është pranimi i një pune fiktive të DIA-s për afro një vit, ku për mbledhjen e borxheve CEZ i pagoi Kastriot Ismailajt gati 5 milionë euro dhe në këtë pikë, prokurorët nuk e përjashtojnë Hajsek nga abuzimi me ligjin.
Prokuroria
Transfertat e milionave të CEZ-it dhe dëshmitarët
Prokuroria po gjurmon se ku kanë shkuar 4.6 milionë euro që kompanitë e Kastriot Ismailajt i kanë zhvatur CEZ-it në vitet 2010 dhe 2011. Nga të dhënat e fundit që kanë shkuar në prokurori mësohet se shumica e parave janë transferuar jashtë vendit, ndërsa vetëm një pjesë e vogël janë shpenzuar në Shqipëri. Akuza ka marrë në dorëzim një raport nga ekspertë që kanë verifikuar llogaritë bankare të kompanive të biznesmenit të arrestuar apo lëvizjet e parave. Mësohet se DIA apo Ismailaj ka pasur që në vitin 2008 rreth 5 milionë USD, të cilat janë ende në këto llogari bankare, por të bllokuara. Më pas, Ismailaj ka lëvizur në llogaritë e tij bankare miliona euro, ku vetëm në vitet 2010 dhe 2011 ka përfituar rreth 4.6 milionë euro, që dyshohet se kanë si burim kompaninë çeke CEZ Shpërndarje. Prokuroria thotë se ka gjurmuar se ku kanë shkuar këto para, cila kompani ka përfituar dhe nëse ndodhen në ndonjë bankë.
Mësohet se një nga përfituesit e këtyre parave që Ismailaj i ka zhvatur CEZ-it, është edhe kompania e ish-kryeministrit Vilson Ahmeti. Ai është marrë në pyetje për marrëdhëniet kontraktuale mes kompanisë së tij dhe kompanisë së Ismailajt që tashmë po hetohet për pastrim të parave. Ish-kryeministri ka dhënë shpjegime me cilësinë e personit që ka dijeni për ngjarjen, duke treguar me detaje bashkëpunimin mes kompanisë së tij dhe Ismailajt. Ahmeti është pyetur dhe ka treguar të gjitha transaksionet bankare që kompania DIA, e të dyshuarit Ismailaj i ka kaluar kompanisë së tij, “A.I.C” për punën që kjo e fundit kishte bërë për llogari të DIA-së. Mësohet se Ahmeti ka pretenduar se gjithçka mes dy kompanive ka funksionuar konform ligjit dhe rregullave të parashikuara në kontratën mes dy kompanive. Edhe pagesën prej rreth 170 milionë lekësh që kompania e Ismailajt i ka kaluar në llogari bankare të kompanisë së Ahmetit, ky i fundit e ka cilësuar të ligjshëm dhe si një detyrim ndaj kompanisë së tij për shërbimet dhe punën që kishte kryer.
Raporti
Avokatura e Shtetit, kallëzim në 2013-n. Administratori, në prokurori për tenderët
Borxhi i CEZ, auditimi i KLSH: U vodhën 6 mln euro
Kontrolli i Lartë i Shtetit nxjerr në dritë një pjesë të faturave të abuzimeve të kryera me mbledhjen e borxhit të keq nga CEZ Shpërndarje. Ndërkohë, KLSH ka kallëzuar në prokurori ish-administratorin e CEZ, Arben Seferi, si dhe 2 ish-drejtues të tjerë të kësaj shoqërie. Sipas KLSH-së, me shkeljet e kryera në procedurat e blerjes së energjisë elektrike dhe tenderëve të blerjes së materialeve të pajisjeve elektrike, si me mbifaturimin e padrejtë të konsumatorëve, këta tre persona kanë shkaktuar një dëm mbi 32 milionë euro. Ndërkaq, të ardhurat e munguara për shoqërinë OSHEE dhe për Buxhetin e Shtetit kapin vlerën 5,630,713 euro. Kontrolli përfshin periudhën 21 janar 2013 deri në 30 qershor 2015. Nga auditimi i pjesshëm për shkak të dokumentacionit të mangët ekonomiko-financiar, i disa prej kompanive të mbledhjes së borxhit tё energjisë elektrike rezultoi që këto kompani kanë përfituar padrejtësisht nga CEZ Shpërndarje Sh.a, së paku vlerën prej 6,074,478 euro. KLSH konstaton se ka të dhënave kontradiktore në dokumentacionin e disponuar në OSHEE nga dega ekonomike, drejtoria ligjore dhe drejtoria e shitjes. Nga dokumentacioni i vënë në dispozicion u konstatua që për katër kompanitë e audituara, nga ana e shoqërisë “CEZ Shpërndarje”, nuk disponohej dokumentacioni i plotë për justifikimin e pagesave të dhëna këtyre kompanive të mbledhjes së borxheve, duke ngritur kështu dyshime serioze për shumat e përfituara padrejtësisht prej këtyre kompanive nga Shoqëria “CEZ Shpërndarje”. Sipas raportit, në mungesë të ekzistencës së dokumentacionit të plotë justifikues për zbatimin e detyrimeve kontraktore të kompanive të mbledhjes së borxheve, vlera prej 847,936,386 lekë do të konsiderohet si dëm ekonomik i përfituar në mënyrë të padrejtë nga ana e tyre. Në lidhje me këtë konstatim, KLSH i ka rekomanduar Drejtorisë së Auditit të Brendshëm të OSHEE, marrjen e masave të menjëhershme për të përfshirë në veprimtarinë e saj audituese, aktivitetin e të gjitha kompanive të mbledhjes sё borxhit tё keq të energjisë elektrike. Në veçanti, KLSH zbulon se ekziston një kallëzim penal nga Avokatura e Shtetit, përcjellë organit të Prokurorisë me shkresën nr. 526/34, datë 24 korrik 2013, i cili kërkonte ndjekje penale të çështjes.
Kontrata
Cani: Garancia penale për çekët, e justifikuar
Ministri i Financave, Shkëlqim Cani, e cilësoi klauzolën që amniston dhe kufizon hetimet për të kaluarën e CEZ-it si një praktikë normale në marrëveshjet të këtij lloji. Ndërkohë, ministri deklaroi se kontrata me CEZ nuk është përgjegjësi e drejtpërdrejtë e institucionit të tij, si një nga firmëtarët e saj. Megjithatë, kjo garanci penale ndaj çekëve është e justifikuar, sipas ministrit. “Kur të blini ju një biznes, biznesin tim mendoni që ju që nuk mund të vini përsipër një klauzolë që nuk mund të marrësh përsipër që çfarëdo të zbulohet më pas t’i dalësh për zot ti? Është e vështirë pak e vështirë që të blesh një gjë që të të lërë litarin në gropën e hapur që përjetësisht ti të zhytesh brenda. Kur ka shitje të këtyre masave, përgjithësisht janë klauzolat që e nxjerrin palën nga gjithë vargu i gjërave që mund të zbulohen, por kjo nuk do të thotë që nuk hapen çështje të veçanta”, deklaroi ministri Cani.
