Më 20 qershor të 1999, nëntë ditë pas përfundimit të fushatës së bombardimit të NATO-s mbi Serbi, Presidenti i SHBA, Bill Clinton takohet me homologun e tij rus, Boris Yeltsin në Hotel Rennaisance në Këln të Gjermanisë.
Takimi synonte që të rikthente bashkëpunimin mes dy vendeve, që kishin ftohur raportet për shkak të bombardimeve të NATO-s në Kosovë, që Moska i kundërshtoi. Ai nis me deklaratën e Yeltsin për të riaktivizuar një komision të përbashkët për bashkëpunimin dhe më pas, Presidenti rus i dhuron një dosje me dokumentet ruse të deklasifikuara të vrasjes së Presidentit amerikan, John Kennedy.
Pasi pranon dhuratën, Clinton i thotë homologut rus se kanë shumë për të diskutuar. Ai e nis duke e falenderuar për bashkëpunimit e treguar prej tij në krizën e Kosovë.
“Marrëveshja jonë për Kosovën tani u kompletua. Njerëzit tanë po punojnë për ta zbatuar atë. Sugjeroj që të flasim për sigurinë e përgjithshme dhe paqen në Europë, për ekonominë ruse dhe si të rinisim punën për kontrollin e armëve bërthamore”, deklaron Clinton.
“Jam dakord. Kosova për pak na e shembi të gjithë bashkëpunimin. Nëse nuk do të kishim ruajtur kontaktet dhe bashkëpunuar ndershmërisht dhe hapur me njëri-tjetrin ky bashkëpunim nuk do të ekzistonte më. Patëm disa biseda telefonike, përmes të cilave i mbajtëm gjërat nën kontroll. U përpoqa që të jem i sjellshëm në këto biseda, u përpoqa”, thotë Yeltsin.
Të dyja palët e konsideronin çështjen e Kosovës të zgjidhur, sipas marrëveshjes që në Kosovë çoi misionin ndërkombëtar KFOR dhe procesi i riatdhesimit sapo kishte filluar. Për këtë arsye, Clinton e orientoi bisedën te marrëveshja për reduktimin e arsenalit bërthamor, START III.
“Një prej gjëra më me rëndësi që mund të bëjmë është të punojmë për kontrollin e armëve. Do të njoftojmë sot që do të nisim bisedimet për START III. Duhet të sigurohemi që Duma (parlamenti rus) të veprojë në këtë pjesë. Unë beso se të dyja vendet përfitojnë nga ulja e armatimit bërthamor.
Biseda ndërpritet për pak momente, pasi Boris Yeltsin kërkon që të largohet pak nga dhoma. Nga stafi rus thonë për shkak të një telefonate me kryeministrin rus Stepashin. Kur rikthehet në dhomë, Presidenti rus rikthen çështjen e Kosovës.
“Çfarë po diskutohej kur nuk isha unë? Kur po ndodhte kriza e Kosovës, merrja telefonata çdo natë. Ishte e pamundur që të flije”, thotë ai.
Më pas, diskutimet zhvendosen në çështje ekonomike.
“Ka një ndjesi pozitive të pamasë për Rusinë. Bota e pëlqeu që ne e zgjidhëm bashkërisht problemin e Kossovës. Kjo është koha e duhur për të bashkëpunuar për ringritjen ekonomike të Rusisë. Mendoj që Rusia duhet të mbyllë një marrëveshje me FMN-në, sepse është pozitive dhe i çon një sinjal të fortë komunitetit financiar ndërkombëtar. Ky komunitet të beson ty, beson qeverinë ruse, por nuk beson Duman. Prandaj, mbyllja e kësaj marrëveshjeje është me rëndësi”, thotë Clinton.
“Pas Kosovës, mund të shikosh ringjalljen e interesimit për investime në Rusi. Të duhet të ngrihet sektori privat. Niveli i bashkëpunimit mund të jetë si në 1993-1994, e ndoshta edhe më shumë”, shton Clinton.
Yeltsin mendohet dhe i premton se do ta shohë personalisht këtë çështje.
Clinton i premton se në këmbim të nënshkrimit të marrëveshjes me FMN, ai do të lobojë për faljen e një borxhi të epokës sovjetike, që Rusia i kishte Gjermanisë.
“Sapo marrëveshja me FMN të vuloset, do të ketë lëvizje për të riskeduluar borxhin e epokës sovjetike. E di që doni që ky borxh të falet, por nuk është në dorën time. Pjesa më e maadhe ësthë borxh gjerman. Do të flas me Schroeder (Kancelari gjerman). Në fakt do ta takoj atë sonte”, thotë Clinton.
Yeltsin e shmang temën e FMN-së dhe i rikthehet krizës së Kosovës. Ai thotë se ajo krizë ka dëmtuar rëndë marrëdhëniet mes dy vendeve dhe për këtë, bisedimet mes SHBA dhe Rusisë duhet të përqëndrohen në hartimin e një programi dhe shinave të këtij bashkëpunimi.
Bashkëpunimi ekonomik pengohej edhe nga një ligj amerikan që kufizonte investimet në ekonomitë e vendeve me probleme me lirinë fetare dhe anti-semitike. Clinton i kërkon Yeltsin që sapo të kthehet në Moskë të bëjë një deklaratë të fortë duke dënuar antisemitizmin, që t’i jepte një arsye që Clinton të deklaronte në Kongres se problemi nuk ishte me Yeltsin.
Yeltsin pranon dhe i thotë që t’i dorëzojë emrat e rusëve që po bëjnë deklarata antisemitike. Në këtë moment, në sallë ka luhatje të dritave.
“Gjermanë duhet të jenë duke na parë”, thotë Clinton, duke shkaktuar të qeshura në sallë.
Yeltsin merr më pas fjalën dhe i kërkon Clinton që SHBA dhe Rusia të ngrenë një mekanizëm të përbashkët për zgjidhjen e krizave të përbashkëta. Presidenti rus propozon që roli i OKB të përforcohet. Yeltsin kritikon Clinton se e shpërfill OKB. Në Europë, Yeltsin propozon që mekanizmi i zgjidhjes së krizave të drejtohet nga OSBE.
Ai i thotë Clinton se në të ardhmen, në kriza që ndodhin në Europë duhet t’i zgjidhë Europa. “Nuk dua të duket sikur po menjanoj SHBA. Por, nëse diçka ndodh në Jugosllavi, Europa duhet të merret me të”, thotë Yeltsin.
Clinton i thotë se SHBA ka vetëm 15 për qind të trupave të KFOR-it dhe i premton se OKB do të zbatojë pjesën civile të marrëveshjes së arritur mes Rusisë dhe SHBA.
