Genc Drini
Ti Uran Butka je “përçarës i historisë”! Me këto fjalë studiuesi Marenglen Kasmi e akuzon rëndë studiuesin e mirënjohur të historisë Uran Butka në emisionin “Top Story” të S. Ballës në fillim të këtij nëntori. Siç duket përçarja në historishkruarje, e trondit thellë, ndryshe nuk do shpërthente aq ashpër.
Studiuesi Kasmi që të keqen gjatë luftës e sheh tek Balli Kombëtar, mes tjerash paraqet në atë emision një fotokopje të një dokumenti nga arshivat gjermane. Spjegon se aty jepet lista e 70 çetave balliste që kishin bashkëpunuar me gjermanët dhe fillon t’i lexojë një pas një emrat e çetave. Butkës, diçka i vret veshin, sigurisht dhe mjaft dëgjuesve, e ndërpret dhe i bën me dije se çetat që po numëronte nuk kishin fare lidhje me Ballin Kombëtar, qenë formacione të tjera. Kasmi u bë konfuz e ndërpreu leximin, nuk kërkoj më tej për ndonjë “çetë tjetër të Ballit..” Megjithëse e ka parë në arshiva, e ka lexuar, fotografuar, rilexuar, e shtrydhur aq sa “ia ka nxjerrë ujin asaj flete” që e solli të fotokopjuar nuk po e paraqiste saktë dokumentin. Kasmi ka bërë studime të larta ushtarake si edhe për histori, etj. ka përgatitjen, eksperiencën e duhur. Mundet që kishte informacione të gabuara për çetat, apo dije të cunguara. Më keq, ajo mungesë saktësie duket se qe ngutje nga zelli akuzues, ves nga i cili çdo historian i vërtetë duhet të jetë i imunizuar dhe nëse është nga kjo duhet të shpëtojë sa më parë prej tij.
Butka nuk u tregua po aq i pa sjellshëm që t’i kthehej dhe thoshte, ja shëmbulli sesi nga zelli i njëansisë keqlexohen dokumentet madje haptas në një emison televiziv, dhe kështu mund të themi se nis e përçahet historishkruarja.
Edhe nëse në atë listë më poshtë paraqitej vërtetë ndonjë grup nga Balli, i veçuar si bashkëpunues me gjermanët, ashtu si akuzohen komunistët si bashkëpunues me serbët, kjo nuk e mbulon përciptësinë e shfaqur të shqyrtimit të dokumentit dhe nuk mund të mos lindë dyshimi për trajtimin që ai u bën dokumenteve dhe përfundimet që nxjerr prej tyre. Megjithëse ke dëshirë ta kalosh lehtë leximin e gabuar të dokumentit si një lajthitje momenti është akuza që lëshoi: “je përçarës i historisë, që nuk lejon të jesh indulgjent. Më tepër se gjithçka është një fenomen i plotë shpërfilljeje që ia shpërqëndron vëmendjen dhe ndodh ngaqë duket Kasmi mendon se i ka përcaktuar tashmë mirëfilli të vërtetat e luftës së Dytë Botërore në Shqipëri, “ua ka gjetur fundin” e kryesisht nga dokumentat e shumta gjermane që ka prekur.
“Palës tjetër”, në këtë rast studjuesit Uran Butka, që është thelluar në kërkime të po asaj periudhe të Luftës së Dytë, i ka mbetë psikologjikisht sahati tek “avazi i Mukjes”, (siç është parodizuar për dhjetra vite nga propaganda e shitur për histori, dhe që nuk po shterr ende) dhe shohim se mbart të njëjtën mendësi të asaj kohe. Kërkon për të gjetur shkakun e vërtetë të përçarjes së dhimbëshme dhe të tmerrëshme që u farësua në mes shqiptarëve dhe të faktojë luftën civile. Është përçarja reale që e rrënqeth deri në palc në radhë të parë, është plaga e pa shërim që i shkatërroi shqiptarët dhe vazhdon edhe sot t’i përçajë e mbajë larg njëri tjetrit. Shkrimi i historisë “përçarja e historisë” që shqetëson Kasmin, nuk vret njerëz dhe mund të korigjohet e rishkruhet, ajo tjetra, gjakatarja nuk mund të zhbëhet. Këtë diferencë duhet ta ndjejë çdo shqiptar, çdo historian.
Kasmi është vu në kërkim të së vërtetës historike, megjithatë me qëndrimin e tij na vë para një paradoksi. Pa shmangur aspak opozicionin dituror, përkundrazi duke e shtuar atë, ai duhet të ishte i lumtur që ka studjues që argumentojnë ndryshe prej tij, të bëhej bashkë me ta në kërkim të të vërtetave, dhe jo të lëshonte anatema pa argumente mbi Butkën.
Përçarja?
Shkaqet e asaj të keqeje të pa fund që iu përplas shqiptarëve gjatë periudhës së luftës së Dytë, dhe vazhdoi pa u ndalë, duhen kërkuar shumë përpara në kohë. Bashkimi Sovjetik për interesa të tija ideologjike, për shtrirjen e komunizmit në të gjithë botën, ku fshihej ekspansioni rusosllav, ngriti Internacionalen e tretë Komuniste, Kominternin (që funksionoi në vitet 1919-1943). Ishte fryma e këtij Kominterni që inicioi dhe organizoi Frontet, me synimin që komunistët të merrnin pushtetin kudo në shtetet e Europës. Anglezët e të tjerët, për pragmatizëm, gjatë luftës i pranuan këto struktura të gatshme dhe i ndihmuan që të luftonin forcat e Boshtit, kështu edhe ndër ne.
Nëpërmes dy jugosllavëve, Kominterni në nëntor 1941 kishte krijuar PKSH. Në rezolucionin e mbledhjes formuese të partisë shprehet qartë synimi për të marrë pushtetin me luftë dhe nisur luftën e klasave në mes shqiptarëve. Si mund të ishte parti komuniste pa luftë klasash? Fronti që u krijua në shtator të vitit 1942 në Konferencën e Pezës, nëpërmes komunistëve që rrinin si në hije, përcillte nën rogoz të njëjtën synim, marrjen e pushtetit me çdo kusht, dhe kjo mund të bëhej vetëm me një luftë civile, periudha e luftës qe rasti i rrallë që kishin në dorë. Qenë dy jugosllavët që menjëherë e ndërsynë krijesën e tyre të bëjë çfarë ata deshën, ndezën zjarrin e përçarjes shkatërruese në mes shqiptarëve. Nuk kishin ç’të bënin më tepër se kaq për interesat serbe.
Luftëtarët e lirisë, partizanët kishin marrë malet, luftonin pushtuesin dhe mjaft dhanë jetën për lirinë, të gjithë shqiptarët i nderojnë për sakrificën e tyre. Megjithatë drejtuesit komunistë mjaft prej tyre i manipuluan dhe i shtynë të luftonin kundër shqiptarëve nacionalistë që edhe ata kishin marrë malet dhe po luftonin për liri, dhanë jetën, dhe të gjithë shqiptarët i nderojnë për sakrificën e tyre. Mukja e 1-2 gushtit 1943 qe momenti i madh i shqiptarisë, u tradhëtua pas tre ditësh nga komunistët që u vunë zjarrin nacionalistëve të cilët qenë bërë gati, madje me atë frymë bënë dhe një luftë të fuqishme kundër italianëve, por u gjendën pa pritmas midis dy zjarreve, të gjermanëve dhe partizanëve. Një qarkore e mëvonëshme e Ballit ku thuhej se duhej ndërprerë përkohësisht lufta kundër gjermanëve, është një akuzë e rëndë jo kundër Ballit të frenuar përkohësisht, siç përpiqen ta interpretojnë trajtojnë, po kundër komunistëve, se pezullimi i përkohshëm qe pasojë e luftës së egër civile që nisën komunistët kundër tyre për t’i eliminuar si rivalë politikë, dhe nuk qe shkak.
Mos e prekni luftën
Krejt më kot përpiqen të spastrojnë realitetin e egër të krimeve të luftës nga drejtuesit komunistë, duke thirrur mos e prekni luftën. Askush nuk prek luftën po përçarjen dhe krimet e luftës civile të bërë nga drejtuesit komunistë kundër atyre që po luftonin kundër pushtuesve, dhe që pas lufte i ndëshkon çdo tribunal.
Mjafton të lexohet vëllimi Historia e Luftës Civile në Shqipëri, 1943-1945 i U. Butkës plotësisht i dokumentuar dhe argumentuar korrekt dhe i paanshëm për të ndjekur bëmat e luftës civile dhe vrasjet që bënë komunistët. Butka “nuk zë mend”, vijon me frymën e pajtimit të asaj mbledhjeje të Mukjes dhe përpiqet të vlerësojë fort si luftën e forcave të N.Çl dhe të forcave nacionaliste dhe t’i bashkojë, t’i hedhë së bashku të paktën në shkrimin e historisë, që kështu të fillojë të ngjitet ajo përçarja e tmerrëshme që u fut në mes shqiptarëve. Është disi utopike shpresa e tij se mund t’u mbushë mëndjen studiuesve me bindje të mumifikuara në versionin komunist të luftës së Dytë në Shqipëri. Më kot ngulmon të shpalosë dhe tundë atë më thelbësoren, idealin politik të forcave nacionaliste që kishin si synim themelor të pa tjetërsueshëm dhe të njëkohshëm, luftën për liri, dhe zgjidhjen e çështjes kombëtare, arritjen e Shqipërisë Etnike, e kërkuar kjo krejtësisht në përshtatje me thirrjen e Kartës së Atlantikut të v. 1941 për luftë të kombeve të shtypur dhe të drejtën e tyre për vetëvendosje pas lufte. Platformë kombëtare e nënshkruar në Mukje dhe nga të deleguarit e Frontit. Qe një arritje kulmore kombëtare, po komunistëve ua shqeu në sy dokumentin e marrëveshjes i dërguari jugosllav, iu bindën, e tradhëtuan marëveshjen dhe pas tre ditësh lëshuan thirrjen e luftës kundër Ballit Kombëtar, nacionalistëve. Këtu filloj vëllavrasjea, rrënimin ndërshqiptar që nuk u ndal dhe nuk është ndalur. Për qejfin e serbëve nisi dje, për të njëjtin qejf përçarja vijon edhe sot.
“Secili lufton për pushtet”
Për t’u mbrojtur nga kjo akuzë e pashmangëshme që u ngarkohet komunistëve se nxitën luftën civile për të marrë pushtetin, mund të përplasesh shpesh në shkrime të disa pjesmarrësve të djeshëm të luftës dhe të tjerë mbrojtës të sotëm të luftës civile me përgjigjen më kriminale dhe më cinike që mund të imagjinohet: secili lufton për pushtet! Si? Me vëllavrasje e rrënim të shqiptarëve, dhe braktisje të shqiptarëve të Kosovës e trevave tjera? Një kainizëm i tmerrshëm, një pushtet i mallkuar. Pushtet? Pas lufte aty ishin zgjedhjet demokratike për të cilat qenë shprehur nacionalistët, nuk kishte nevojë për ta rrëmbyer me luftë vëllavrasëse pushtetin.
Në anën e drejtë të historisë.
Pa e prishë fare terezinë, historianët me brum majtist nxjerrin përpara si “argument” “asin” që e kanë lënë për në fund dhe nuk mund të kundërshtohet: “Lufta Nac. Çlir. na vuri “në anën e drejtë” të historisë”. Thellësisht mashtruese sepse paraqitet në një sofizëm flagrant. Si nacional-çlirimtarët, edhe forcat nacionaliste luftuan armikun, kjo qe ana e drejtë parë ngusht nga pikëpamja e përkohësisë, si periudhë kalimtare në historinë e një populli. As lufta civile, as lufta për pushtet, nuk qenë në anën e drejtë të historisë, po në anën tmerrësisht të gabuar të historisë shqiptare. Ana e drejtë e historisë ka një përkufizim të qartë dhe të vetëm, pozicionohesh vetëm kur i shërben synimit kryesor në përherësi, bashkimit të kombit dhe jo përçarjes shkërmoqëse anihiluese të tij.
Teza e humbur
Nëse në një histori alternative do supozonim të pa mundurën që komunistët nuk do ta kishin shkyer marrëveshjen e Mukjes, atëherë synimi kryesor, bashkim i shqiptarëve, uniteti kombëtar në të gjitha trevat do ishte realizuar, atëherë edhe lufta e përbashkët kundër gjermanëve, një detyrë imediate, ishte e siguruar. Kjo lëvizje imediate dhe kalimtare, pa tjetër duhet të çonte në synimin kryesor të përhershëm të shqiptarëve, në ruajtjen e unitetit dhe në bashkimin kombëtar. Ndoshta kështu nuk do ishte nevoja të pritej plot 65 vjet pas v. 1944 për luftën e fundit për liri në Kosovë të përkrahur nga bombardimet e NATO-s më 1999.
Pasojat?
Lufta solli përçarje të thella që nuk ishin parë kurr në mes shqiptarëve, me pasoja të rënda tragjike kundër interesave kombëtare, një komb i përgjakur dhe i coptuar, një Kosovë e braktisur dhe e masakruar nën thundrën e serbo-sllave, Shqipëria e tërhequr zharg pas qerres së interesave serbosllave dhe siç po shihet nuk ka gjë që po e ndal… Jo më kot na përsëritet sot i njëjti skenar me Jugosllavi,“minishengeniane”, me Kosovën të lanun “mënjanë ” nga Shqipëria. Nuk qemë në anën e drejtë të historisë, nuk qemë në anën e drejtë të interesave të mirfillta kombëtare dhe prandaj prap nuk po jemi.
Është kjo përçarja e madhe fatale reale e kombit shqiptar me pasoja negative kolosale që u ka krijuar aq shumë fatkeqësi shqiptarëve që duhet të merrte vëmëndjen kryesore hulumtuese të Kasmit dhe të çdo shqiptari, dhe t’a rënqethë, dhe jo shkrimi skloastik i historisë. Kasmi që ka mundësi të japë shumë, e çdo historian, para se të japin gjykime, duhet të përcaktojnë se çfarë është primarja e pa tjetërsueshme që përcakton rrugën e drejtë të histories.
