“Mënyra e zgjedhjes së Presidentit, zgjedhje e drejtpërdrejt e Presidentit nga populli, apo duhet ruajtur sistemin aktual të zgjedhjes që është nga Kuvendi. Sistemi aktual i zgjedhjes së Presidentit nga Kuvendi është i përcaktuar në Nenin 86 (Zgjedhja e Presidentit). Për të bërë ndryshimin e mënyrës së zgjedhjes së Presidentit, gjegjësisht për të përcaktuar zgjedhjen e drejtpërdrejt të Presidentit nga populli, duhet bërë ndryshimi i Nenit 86 të Kushtetutës. Mirëpo, ndryshim-plotësimi i këtij Neni është i ndërlidhur me pas edhe me ndryshimet dhe plotësimet e neneve tjera të Kushtetutës, gjegjësisht Nenit 65 (pika 7) [Kompetencat e Kuvendit], ku ndër të tjera janë të përcaktuara kompetencat e Kuvendit të Republikës së Kosovës: “… zgjedh dhe mund të shkarkojë Presidentin e Republikës së Kosovës në pajtim me këtë Kushtetutë”.
Po ashtu, si rrjedhojë duhet bërë ndryshim-plotësimet edhe në nenet në vijim: Nenin 82 (3) [Shpërndarja e Kuvendit]; Nenin 83 [Statusi i Presidentit]; Nenin 85 [Kualifikimi për Zgjedhjen e Presidentit] dhe Nenin 87 [Mandati dhe Betimi].
Zgjedhja e Presidentit drejtpërdrejtë nga populli mund të reflektojë edhe në ndryshim plotësimet e neneve si në vijim të Kushtetutës: Nenin 84 [Kompetencat e Presidentit]; Nenin 88 [Papajtueshmëria]; Nenin 89 [Imuniteti]; Nenin 90 [Mungesa e Përkohshme e Presidentit] dhe Nenin 91 [Shkarkimi i Presidentit]”, ka thënë presidenti Thaçi.
Thaçi: Deri në prill mund ta përfundojmë në tërësi reformën zgjedhore
Presidenti i vendit, Hashim Thaçi, në takimin e dytë me përfaqësuesit e subjekteve politike për reformën zgjedhore, ka thënë se për të arritur reforma në sistemin zgjedhor duhet bërë në radhë të parë reforma ligjore.
“Nevojitet Amandamentimi i Kushtetutës së Republikës së Kosovës dhe legjislacioni që prek sferën e zgjedhjeve”, ka thënë ai.
“Ne i kemi listuar çështjet që prekin ndryshimet kushtetuese dhe çështjet që prekin ndryshimet ligjore. Me çështjet ligjore që kërkohet të ndryshohen mund do të lëvizim më shpejt, ndërsa ato kushtetuese kërkojnë një kohë më të gjatë, por jo më gjatë se muaji prill”, ka thënë presidenti Thaçi.
Në këtë drejtim, sipas presidentit Thaçi, duke marrë parasysh propozimet paraprake, shumica e çështjeve që reflektojnë në reformën e sistemit zgjedhor prekin ndryshim-plotësimin e Kushtetutës dhe Ligjit nr. 03/L-073 për zgjedhjet e përgjithshme në Republikën e Kosovës (Gazeta Zyrtare, nr. 31 / 15 qershor 2008) dhe Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit nr. 03/L-073 për zgjedhjet e përgjithshme në Republikën e Kosovës (Gazeta Zyrtare, nr. 87 / 16 nëntor 2010) si dhe Ligjin nr. 03/L-072 për zgjedhjet lokale në Republikën e Kosovës (Gazeta Zyrtare/ nr. 32 / 15 qershor 2008).
Ja çfarë duhet të ndryshohet, nëse vendoset të ulet numri i deputetëve
Presidenti Thaçi ka thënë se numri i deputetëve është i përcaktuar me Nenin 64 [Struktura e Kuvendit] të Kushtetutës, ku si rrjedhojë nëse vendoset të bëhet ndryshimi i numrit të deputetëve, atëherë kjo do të reflekton në këtë nen.
Ja në çfarë reflekton:
Gjatë ndryshim plotësimit të këtij Neni të Kushtetutës, duhet pasur parasysh Nenin 3 (Kuvendi i Kosovës) Aneksi I – (Dispozitat Kushtetuese) Propozimi gjithëpërfshirës për zgjidhjen e statusit të Kosovës (26 mars), i cili ka përcaktuar këtë përbërje të Kuvendit me formulimin si në vijim:
Sa i përket Kuvendit të Kosovës, Kushtetuta do të parasheh, mes tjerash, si vijon:
3.1 Kuvendi do të ketë 120 deputetë të zgjedhur me votim të fshehtë në bazë të listave të hapura, nga të cilët 100 ulëse do t’u ndahen të gjitha partive, koalicioneve, iniciativave qytetare dhe kandidatëve të pavarur në përpjesëtim me numrin e votave të vlefshme që ata i kanë marrë gjatë zgjedhjeve për Kuvend.
Listat e kandidatëve do t’u kushtojnë një kujdes të duhur parimeve të njohura ndërkombëtarisht për barazinë gjinore, siç pasqyrohen në instrumentet e të drejtave të njeriut të paraqitura në nenin 2 të këtij Aneksi.
3.2 Për dy mandatet e para zgjedhore pas miratimit të Kushtetutës, Kuvendi i Kosovës do të ketë (20) ulëse të rezervuara për përfaqësim të komuniteteve të cilat nuk janë shumicë në Kosovë, në mënyrën vijuese: dhjetë (10) ulëse do t’u ndahen partive, koalicioneve, iniciativave qytetare dhe kandidatëve të pavarur të cilët janë deklaruar se përfaqësojnë komunitetin serb të Kosovës dhe dhjetë (10) ulëse do t’u ndahen komuniteteve të tjera si në vijim: komunitetit rom një (1) ulëse; komunitetit ashkali një (1) ulëse; komunitetit egjiptian një (1) ulëse; dhe një (1) ulëse shtesë do t’i jepet komunitetit rom, ashkali apo egjiptas, që ka numrin më të madh të votave të përgjithshme; komunitetit boshnjak tri (3) ulëse; komunitetit turk dy (2) ulëse dhe komunitetit goran një (1) ulëse.
Çdo ulëse e fituar përmes zgjedhjeve do të jetë ulëse shtesë, përveç dhjetë (10) ulëseve të rezervuara të cilat ju ndahen komunitetit serb të Kosovës përkatësisht komuniteteve të tjera.
3.3 Pas dy mandateve të para zgjedhore:
3.3.1 Partitë, koalicionet, iniciativat qytetare dhe kandidatët e pavarur, të cilët janë deklaruar se përfaqësojnë komunitetin serb të Kosovës do të kenë numrin e ulëseve në Kuvend të fituar përmes zgjedhjeve të hapura, me minimum dhjetë (10) ulëse të garantuara në rast se numri i ulëseve të fituara është më i vogël se dhjetë (10).
3.3.2. Partitë, koalicionet, iniciativat qytetare dhe kandidatët e pavarur të cilët janë deklaruar se përfaqësojnë komunitetet tjera, do të kenë numrin e ulëseve në kuvend të fituara përmes zgjedhjeve të hapura, me minimumin e ulëseve të garantuara siç parashihen me nenin 3.2, nëse numri i ulëseve të fituara nga secili komunitet është më i vogël se numri i ulëseve të parashikuara me nenin 3.2.
Për menaxhimin më të mirë të zgjedhjeve, ja çfarë duhet të ndryshohet
Presidenti Thaçi ka thënë se nëse reforma zgjedhore zgjerohet edhe në menaxhimin e zgjedhjeve, atëherë duhet të ndryshohet edhe Neni 139 [Komisioni Qendror i Zgjedhjeve] i Kushtetutës dhe të përcaktohet se si do të bëhet mënyra e zgjedhjes së Kryetarit dhe anëtarëve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve. “Një zonë zgjedhore apo ndarja në zona është cështje që kërkon vëmendje. Kjo cështje nuk prek në Kushtetutë, ngase, vetë Neni 66 (5) përcakton që kushtet, zonat dhe procedurat zgjedhore, rregullohen me ligj.
“Pra, sic është përcaktuar në Nenin 66 (5) të Kushtetutës, kushtet, zonat dhe procedurat zgjedhore, rregullohen me ligj, duke përfshirë por mos u kufizuar edhe cështjet si në vijim: Listat e mbyllura apo Listat e hapura; Ndryshimi i pragut zgjedhor; Një apo deri në dhjetë kandidatë, janë të përcaktuara në Ligjin nr. 03/L-073 për zgjedhjet e përgjithshme në Republikën e Kosovës (Gazeta Zyrtare, nr. 31 / 15 qershor 2008) dhe Ligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit nr. 03/L-073 për zgjedhjet e përgjithshme në Republikën e Kosovës (Gazeta Zyrtare, nr. 87 / 16 nëntor 2010) si dhe Ligjin nr. 03/L-072 për zgjedhjet lokale në Republikën e Kosovës (Gazeta Zyrtare/ nr. 32 / 15 qershor 2008). Si rrjedhojë të thjeshtësimit të procesit zgjidhja më e mirë do të ishte hartimi i ri i ligjit për zgjedhjet.
