Ilir Seci
Ky shkrim keshillohet me shume per te gjithe ata qe i takojne grupmoshes mbi dyzetvjeçare… Mos paçin harruar ata qe i takojne kesaj grupmoshe e kane te lehte ta kuptojne per çfare është fjala…
Si femije me kujtohet vetja sa prekesha nga rrefimet e me te rriturve kur tregonin se sa e veshtire kishte qene femijeria e tyre…se si kishin ecur me kilometra te tera per te vajtur ne shkolle fillore…Poshte e perpjete,vere e dimer me njemije halle,me shume kembezbathur sesa te mbathur…Rrefimet e tyre nganjehere me mbushnin syte me lot…Them nganjehere sepse kur keto rrefime perseriteshin shpesh,beheshin aq te bezdisshme sa gjithmone e gjeja ndonje justifikim dhe ikja sa me shpejt nga dhoma!Sterperseritja e pati çuar punen deri aty sa me kujtohet se si i femije i pata bêre vetes nje premtim qe kur te rritem e te behem prind vete,asnjehere ne asnje menyre nuk do behesha ashtu i bezdisshem per femijet e mi!…Dhe i jam permbajtur deri keto vitet e fundit atij premtimi qe ne fakt ja kisha bêre vetem vetvetes…
Mirepo tani qe e gjej veten ne moshe te pjekur,mbi dyzet,po e shoh qe e kam shume te veshtire ta mbaj më ate premtim!?E kam shume te veshtire ta mbaj premtimin kur shoh femijet e sotem se sa te lehte e kane gjjthshka!?…E sidomos kur i shoh ata se sa shume shfryjne e ankohen?!…As qe po e çoj ndermend te behem moralizues i bezdisshem,si ata te rriturit e dikurshem ne femijerine time,ata qe permenda me lart…Prite Zot nuk dua qe te bej moralizuesin…por fjala dilka me zor!Po a mund te krahasohet femijeria jone me femijerine e sotme?!!…Krahasuar me ne femijet e sotem jetojne ne nje bote enderrash!?…Ju femije te dashur sot jetoni ne nje bote enderrash!Femijeria juaj sot,per ne do kishte qene Disney World!?…
Per te provuar kete qe thashe po rendis disa arsye se perse:
Kur isha une femije nuk kishte internet!…Per te mesuar diçka duhej te shkoja ne librari dhe ta kerkoja vete!Rralle ne ndonje librari kishte edhe skeda ku mund te kerkohej edhe me titujt!…Nganjehere duhej nje dite e tere kerkim per te gjetur diçka!?…Kerkimi ishte i kufizuar ne fondin e librarise sepse autoret atehere duhej te kalonin ne filtrin e sistemit komunist dhe jo te gjithe shkrimtaret ishin te lejuar!Ah…s’paskeni degjuar ndonjehere per “Shkrimtare te ndaluar”?!…Ne kohen time kishte shume te tille siç kishte edhe shkrimtare te privilegjuar qe sot duan te shiten si “te ndaluar”…
Vetekuptohet ngaqe nuk kishte internet nuk ka pasur as email!Kur donim ti shkruanim dikujt ne i shkruanim në leter me laps!Shkruanim letren,e fusnim ne nje zarf,shkonim ne poste ku blinim nje pulle dhe e nisnim!Per dy tre jave letra mberrinte te personi ku ishte nisur …
As qe njihej telefoni celular ne kohen tone!Edhe telefoni me kabllo,linje tokesore ishte luks!?Nuk kishte atehere tekste,SMS,mesazhe e me the e te thashe!Dilje nga shtepia ne mengjes e per gjjthe diten e lume s’kishte me kontakt, vetem kur te vije ne mbramje merrje vesh te rejat e dites!Merrje vesh se çfare kishte ndodhe ne shtepi gjate kohes kur ti kishe qene jashte!?…Çuditerisht,edhe pse kishim qene jashte gjithe dites,prape ne fajesoheshim per shume nga te ngjarat ne shtepi gjate kohes qe ne as kishim qene aty!…Nuk ishte gjë lendimi shpirteror nga fajesimi i kote por pasi beheshim fajtore na ndiqnin edhe pasojat!Valonte druri…Zakonisht na zhdepnin ne dru…Ku te ankoheshim?!
Shteti ne ate kohe as e vriste fare mendjen nese prinderit i rrihnin femijet qofte edhe ne menyre sistematike,nga tre here ne dite!Per hir te se vertetes duhet thane se shteti per vete ishte shume i zene me zhdepjen ne dru te shqiptareve!E kush kishte nge per vogelsira te tilla si rrahja e femijeve!Njesoj ishte,nese nuk rriheshim sa ishim te vegjel, kishim per tu rrahur kur te beheshim te medhenj!S’kishin nga shkonim pa e provuar drurin te vegjel apo te medhenj keshtu qe ne njefare menyre druri na kaliste per te ardhmen!?…Me hu shpines do perfundonin te gjithe se s’ben!Diferenca e vetme ishte se ne cilen ane te hurit mund te gjendej njeriu!?Krejt varej si do perfundoje,ne drungrënës apo në drudhënës!Kurre ndonjehere ne histori,dy anet e hurit nuk kishin pasur kaq diferencë!Per te na dhene dru ne femijeve sa here te donin,kishin leje jo vetem prinderit por edhe komshinjte!…Kot,rruges ta kepuste dikush nje shuplake dhe nese nuk i kishe kembet e lehta e pesoje paq!Po mesuesit ne shkolle qe na dëndnin duke na rrahur?!…Pa me te voglin hezitim?!As qe guxonim te ankoheshim te prinderit sepse gjendja perkeqesohej me shume ashtu!Po tu thonim prinderve se na kane rrahur mesuesit e siguronim edhe nje te rrahur shtesë,bonus!Sa ta merrnin vesh prinderit ate gje,ne shtepi na priste nje tjeter dru edhe me i rende!Ndaj ne beheshim te zgjuar e nuk u tregonim asnjehere prinderve kur na rrihnin Mesuesit!…Por nganjehere per fat te keq tonin ndodhte qe njeri nga prinderit tane haste mesuesin ne rruge e pasi shkembenin pershendetjet e zakonshme,Prindi e pyeste Mesuesin se si po shkonte femija me mesime!…”Ka mundesi per me teper!Mund te mesoje me shume!Sot e kam rrahur vendçe!”- thoshte mesuesi plot krenari…
-“Te lumshin duart qe e paske rrahur!Tu befte shendet!Hajt se sa te shkoj ne shtepi do e zhdepe edhe vete!”-ja kthente Prindi…Askund nuk kishte shpetim per ne…Druri na ndiqte ngado!S’po permend ketu numrin e kembes 44-a qe kishte drejtori i shkolles!Imagjinoni shkelma te tille?!…Nje rreth vicioz gjigand…
Ku kishte ne kohen tone “shkarkime muzike” ,po pra “iTunes”?!…Apo per te vjedhe muzike nga interneti?!…Vetem vone, nga vitet nentedhjete u krijua mundesia e vjedhjes se muzikes kur filluan te shiteshin kaseta ne treg!Por edhe ajo pune me shume rrezik se te diktonte shitesi qe po ja vidhje kasetat…dhe valonte druri qe habitej mendja!
Ne kohen tone per te pare filma vizatimore duhej te prisnim gjithe javen qe te vinte parditja e së dielës kur ne Radio-Televivionin Shteteror kishte diçka te ngjashme…jo filma vizatimore tip-Hollivudi por filma vizatimore prodhim vendi…Nje here ne jave dhe as behej fjale per kanale televizive vetem me filma vizatimore gjithe javes si eshte sot “Cartoon Network”…Le qe para se te qanim hallin e filmave vizatimore ne TV,kishim hallin tjeter ma te madh ate te pasjes ose mospasjes se televizorit…Jo te gjithe kishim televizore,me se pari!Ne gjithe lagjen televizore kishin tre-kater veta dhe atyre te shkreteve u nxihej jeta sepse sa fillonte transmetimi ne RTSH e deri sa mbaronte ne nuk u shkuleshim dere…
Ne kohen tone s’kishte lojera elektronike,”Playstation’ apo ”Xbox” me grafikat e resolucionit te larte 3-D…Oh jo!…Ne vend te Mesit dixhital,ne argetoheshim me futbollin e vertete qe luanim ne fusha te sajuara futbolli,nganjehere plot gure ku na beheshin kembet gjak,por ne aq na behej edhe pse luanim zbathur dhe me top leckash!Gati gjithe kohes ishim me kembet e çara nga guret por edhe ky ishte nje mesim mjaft i vyeshem per te ardhmen…Familjarizoheshim me vuajtjet!
Kur kishim pushimet e shkolles mes semestrave,prinderit tane na thoshin te rrinim jashte gjithe diten…Dhe me mire ishte se po te rrinim ne shtepi ishte me keq,pasi perhere na fusnin ne pune,gjendej dicka qe ne duhej ta benim pa shume fjale…Per pushimet e veres nuk diskutonim se ku do i kalonim ato pushime…Diskutimi ishte se ku do punonim per ato pushime!Punonim qe nga klasa e pare fillore,qe prej moshes 6 vjeçare,çdo lloj pune…mblidhnim shishe boshe,letra per ti shitur,punonim në bujqesi,mblidhnim dredhëza,(luleshtrydhe),dhe i shisnim…Sa ironike ishte kur degjonim ne Radio-Tirana se si shteti i asaj kohe akuzonte botën per shfrytezimin e punes se te miturve!
Kur degjoj femijet e sotem qe ankohen per rripat e sigurise ne makina…Ju lutem!Ne kohen tone udhetimi behej ne disa kamione sovjetike te tipit,“Gaz” ose “Zis” me vone dolen edhe disa “Skoda”,kamione ku ne qendronim ne kembe siper ne karroceri,ne shi apo bore,diell apo acar!Dhe ai lloj udhetimi ne kamione siper konsiderohej luks…Femijet e sotem ne makina me ajer te kondicionuar ankohen per rripat!Ne jo vetem qe nuk kishim rripa sigurimi por duhej te mbaheshim fort per te mos rene nga kamioni se mund te humbnim jeten!…Nese nuk mbaheshim fort ne sponda te karrocerise dhe po te ndoshta qe te binim ne dyshemene e makines,jo vetem qe vriteshim ne derrasa por edhe hanim nje shuplake te forte pse “Nuk u mbajte si duhet!?Ku i pate sytë!”…
E di qe shumë prej atyre te grupmoshes nen 40-vjeç sot kur te lexojne keto rreshta kane per te hapur syte…na kane per ti bere!Eh l,besa ju sot e keni shume te lehte!Ndoshta e gjithe kjo sa shkrova mund te duket gje e pakuptimte per ju!Shpresoj qe te pakten ata qe jane te grupmoshes 40-vjeç e siper te me kuptojne!
