Alfred Lela
Kam ndeshur ditëve të Panairit të Librit shumë intelektualë, shkrimtarë, gazetarë; të gjithë gati të ndërkryer me suksesin e llojit ‘stuhi e vrull’ të librit të Blendi Fevziut Ahmet Zogu. Rashë gjatë këtyre ditëve edhe në një të njohur, një adoleshent, i cili më bëri ballë me çka tjetër, veç librin e Fevziut në dorë. Të firmosur sigurisht. Duke njohur adoleshentin dhe rrethin e tij familjar mund të paragjykoj se Fevziu me Zogun hyn në atë shtëpi, jo si autor por si stoli.
Ky është megjithatë caku cinik prej nga mund të interpretohet libri i autorit në fjalë, megjithë suksesin, pjesë e së vërtetës, dhe jo krejt e vërteta. Megjithatë, para se të futemi në një përpjekje për analizë të fenomenit Fevziu, ia vlen të tregohen edhe dy episode që japin dy pamje të tjera të tablosë. ABC News jep një kronikë për shitjet spektakolare të librit të Fevziut dhe gazetarja zgjedh ta mbyllë kronikën me autorin e librit, i cili i sulmuar nga fansat te stenda e UET-Press, ia kthen një burri: Zogu u mbarua, a do një Enver Hoxhë?!
E kam vizituar dy-tri herë çdo ditë Panairin e Librit. Aq shpesh, sepse librat kanë një ngarkesë seksuale (mos u trembni: çdo aktivitet i njeriut është sublimim i seksualitetit!), por edhe se jam munduar të gjej korridore kohe kur mund të çaje në shtigjet përherë cit me shqiptarë, që edhe në mjedise të mbyllura, ashtu si në trotuare, nuk lëvizin, por tërhiqen zvarrë. (Nuk ka asnjë vend tjetër ku njerëzit lëvizin me ngathtësinë e rrëshqanorëve si në Shqipëri).
Në një nga ato herët e kërkimit të shtigjeve, jam gjendur te stenda e UET-Press. Fevziu ishte larguar, por jo libri i tij. Aq më pak jehona. Dy mesoburra, që pasi paguan librin e tij kuptuan se nuk mund të kishin edhe firmën, hodhën sytë nga unë duke qeshur. Ndërkohë i kërkuan librashitëses që ta firmosja unë librin për Fevziun. Nuk ua prisha zotërinjve. Ndoshta vinin prej larg për atë libër. Apo atë ngjarje për ta. E firmosa: Miqësisht, Alfred Lela në vend të Blendi Fevziut. Tiranë, nëntor 2014. Ndokush tjetër do ish shmangur për të mos luajtur ‘mëkëmbësin’, por mua më dha kënaqësi: si firmosja, si nonchalanca ime. E pashë si njëfarë katarsisi kundër zilisë.
Zilia do na prishte punë në të kuptuarit e asaj që mund të konsiderohet si FF (Fenomeni Fevziu). Nëse është i tillë, çfarë fenomeni është ai? Lindja, ngjizja dhe rritja e tij u përket shtysave dhe përcaktimeve të tregut. Tregu e ka prodhuar Blendi Fevziun për të nginjur një mungesë të gjatë të medias dhe mediatikes në Shqipëri. Fevziu është ndoshta i vetmi ndër protagonistët që ka qenë gazetar që në vitin 1991 e asgjë tjetër ndërmjet. As zëdhënës, as politikan, as analist, as mërgimtar. Ky kontinuitet i është ‘shpërblyer’.
Po të doni të merrni në shqyrtim suksesin e Zogut, konsideroni këtë: Fevziu ka popullarizuar Zogun, një lider shqiptar të gjysmës së parë të shekullit të shkuar që ende shihet si antipopullor. Për një shoqëri të sunduar nga narrativa komuniste e historisë, qarkullimi i një lideri të diskutuar e të linçuar është një shërbim, jo një sakrilegj. Edhe më shumë i mirëpritur në kontekstin e 70- vjetorit të çlirimit, muaj kur janë bërë thirrje të hapura për rikonsiderimin e figurës së Enver Hoxhës. (Zogu u mbarua, a doni një Enver Hoxhë?) Shpëlarjes së tij me bojë rozë. Autorët popullorë si Fevziu, nuk janë armiq të shkencores, as historikes apo librit në veçanti. Nëse ata kthejnë koka nga Panairi dhe fusin libra në shtëpi janë duke na shërbyer, jo fundosur.
Shkrimtarët gjithashtu kanë një zilepsje të pavend. Fevziu nuk po i konkurron dhe as po i mund me tekst letrar: ai e ka humbur betejën me romanin Hiri i vullkanit i cili nuk u shënua as në listat e shitjeve e as të kritikës. Në këtë rrafsh publiku është treguar inteligjent. Ai i ka pranuar Fevziut atë që mund t’i japë, jo të pamundurën apo nënmesataren e autorit.
Padyshim, pretendimi se Fevziu përdor ingranazhet e diktaturës mediatike për të shkuar tek audienca, pra jemi në pabarazi, është i vërtetë. Por jo edhe i ndershëm. Shkrimtarët duhet ta ndajnë mendjen: janë duke kërkuar Tregun apo Historinë? (Kjo e fundit ka mekanizma të tjerë përzgjedhjeje: është ku e ku më sqimatare se tregu.)
Hidhini një sy New York Times Bestseller List of 2014. Diçka do të mësoni për Tregun dhe Historinë.
